Stowarzyszenie Macierz

Stowarzyszenie MACIERZ powstało jako organizacja zajmująca się ochroną Praw Człowieka, ekologią, promocją zdrowego odżywiania i funkcjonowania, działalnością charytatywną w różnych dziedzinach życia.

Ilość wejść: 4542


OMBUDSMAN - Rzecznik Praw Obywatelskich

OMBUDSMAN

Rzecznik Praw Obywatelskich 

 

CZĘŚĆ PIERWSZA

CZYM JEST RPO - RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH


Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) - jednoosobowy centralny organ administracji publicznej, pełniący funkcję ombudsmana. Urząd ten powstał w Polsce z dniem 1 stycznia 1988 roku. Pierwszym rzecznikiem została prof. Ewa Łętowska. Obecnie, na 2010 rok urząd ten sprawuje  Prof. Irena Lipowicz , która złożyła ślubowanie przed Sejmem RP - 21 lipca 2010 r. W 1976 r. ukończyła z wyróżnieniem studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego. Została asystentem, a następnie adiunktem na Wydziale Prawa Uniwersytetu Śląskiego. W 1981 r. uzyskała tytuł doktora prawa. Od 1980 r. członek związku zawodowego „Solidarność" oraz członek – założyciel „Związku Górnośląskiego". W latach 1991-2000 poseł na Sejm, członek Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego opracowującej Konstytucję z 1997 r.

W 1992 r. uzyskała tytuł doktora habilitowanego. Od 1997 r. przewodnicząca Komisji Samorządu Terytorialnego, zastępca przewodniczącego Klubu Parlamentarnego Unii Wolności oraz wiceprzewodnicząca Zgromadzenia Parlamentarnego OB WE, a także członek Komisji Spraw Zagranicznych. Od 1998 r. jest profesorem Uniwersytetu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, obecnie kierownikiem Katedry Prawa Administracyjnego i Samorządu Terytorialnego.

W latach 2000-2004 była ambasadorem nadzwyczajnym i pełnomocnym Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Austrii. W latach 2004-2006 była Ambasadorem - Przedstawicielem Ministra Spraw Zagranicznych ds. Stosunków Polsko-Niemieckich. Od 2005 r. jest członkiem Kolegium NIK. W latach 2006-2008 była profesorem Wyższej Szkoły Psychologii Społecznej w Warszawie. Od 2008 r. wybrana do Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. Od 2008 r. dyrektor zarządzający Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.

W 2009 r. otrzymała tytuł doktora h.c. Uniwersytetu Osnabruck. Została odznaczona Wielkim Złotym Orderem za Zasługi dla Republiki Austrii, Wielkim Krzyżem Zasługi Orderu Zasługi dla Republiki Federalnej Niemiec oraz odznaczeniami krajów związkowych Styrii i Górnej Austrii. Otrzymała nagrodę prawniczą im. Edwarda Wendego i nagrodę im. Grzegorza Palki za zasługi dla samorządu terytorialnego.

 

W dniu 10 czerwca 2010 r. prof. Irena Lipowicz została powołana przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich. W dniu 8 lipca 2010 r. Senat RP podjął uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na powołanie.  W dniu 21 lipca 2010 r. prof. Irena Lipowicz złożyła ślubowanie przed Sejmem Rzeczypospolitej Polskiej.



Zastępcą Rzecznika Praw Obywatelskich jest Stanisław Trociuk  - urodzony dnia 3 grudnia 1964 r. Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończył aplikację radcowską. 

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich pracuje od 1989 r. Od 1995 r. do końca 2001 r. pełnił funkcję Dyrektora Zespołu Prawa Administracyjnego i Spraw Mieszkaniowych w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Od dnia 1 stycznia 2002 r. pełni funkcję Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich.

Autor licznych publikacji z zakresu prawa administracyjnego i mieszkaniowego m. in. „Najem lokali mieszkalnych po nowelizacji" (1998), „Własność lokali" (1998), „Prawo mieszkaniowe" (1998), „Samorząd województwa" (1999), „Terenowe organy administracji rządowej" (1999), „Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich. Komentarz" (2005).


Działalność Rzecznika reguluje Konstytucja RP i Ustawa z dnia 15 lipca 1987 roku o Rzeczniku Praw Obywatelskich. Rzecznik Praw Obywatelskich jest konstytucyjnym, niezależnym i niezawisłym organem ochrony prawnej, który działa na podstawie art. 208-212 Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 15 lipca 1987 roku o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147). Zadaniem Rzecznika jest stanie na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji i innych aktach normatywnych. 



OMBUDSMAN - RZECZNIK

Ombudsman (szw. rzecznik) - określenie pochodzące z języka szwedzkiego, określające niezależnego urzędnika, do którego można się odwoływać po wyczerpaniu możliwości prawnych odwołań i apelacji. Powołany po raz pierwszy w Szwecji w 1809 roku jako kanclerz sprawiedliwości. Jego podstawową kompetencją było kontrolowanie działania administracji. W XIX wieku osłabienie pozycji monarchy na rzecz parlamentu wzmocniło rolę Ombudsmana w Szwecji. Do lat 20-tych XX wieku tylko Szwecja protestancka miała taką społeczną instytucję. W 1919 roku urząd ten został wprowadzony w Finlandii, w latach 50-tych w Danii. Następnie w RFN powołano pełnomocnika Bundestagu do spraw wojskowych ale nie jest to klasyczny

Ombudsman. Przełom nastąpił w latach 60-tych XX wieku kiedy to nastąpił gwałtowny rozwój tej instytucji w krajach demokratycznych. W Polsce instytucja ta zaistniała już za czasów PRL - a jako pierwsza Ewa Łętowska została na ten urząd powołana w 1987 roku. Ewa Łętowska już na początku swej działalności zdobyła dużą sympatię i zaufanie. Czechy powołały Ombudsmana dopiero w 1999 roku, a Słowacja w 2001 roku.

Cechy urzędu Ombudsmana:


 * samodzielny organ państwowy oddzielony wyraźnie od administracji i sądownictwa; 
 * powiązany z parlamentem poprzez sposób powoływania oraz kontrolną funkcję tego parlamentu; 
 * realizuje podstawowe funkcje:
   + wysłuchiwanie skarg obywateli na nieprawidłowe działanie administracji i podejmowanie działań w celu ich wyeliminowania
   + informowanie parlamentu, a przez to społeczeństwo o stani

e praworządności w działaniu administracji
 * łatwa dostępność dla obywateli.
 * obywatel występujący do rzecznika praw obywatelskich może wystąpić tylko w swojej indywidualnej sprawie. Ombudsman na podstawie różnego typu informacji może podjąć działania z własnej inicjatywy, a nie tylko na wniosek pokrzywdzonego.
 * nie ma dużych wymogów formalnych jeśli chodzi o wnioski do rzecznika które są pozbawione bez opłat wstępnych itp. Należy dokładnie i szczególowo opisać swoją sprawę, podać numery sygnatur urzedowych. 
 * jego powołanie odbywa się przeważnie poprzez parlament choć w niektórych krajach dokonuje tego głowa państwa. 


Prawa Obywatelskie

Prawa obywatelskie - to konstytucyjnie zagwarantowane prawa obywatela danego państwa, których celem jest ochrona jego interesów. W odróżnieniu od praw człowieka, prawa obywatelskie są prawami o charakterze publicznym, pozostają bowiem w relacji między państwem, a obywatelem. Najważniejsze z nich to: prawo do wolności sumienia i wyznania, praw do wolności myśli i wypowiedzi, prawo do pracy, prawo do nauki i prawo wyborcze. Wyróżniamy także prawo polityczne i prawo ekonomiczne. Prawa i wolności obywatelskie to rodzaj praw przysługujących jednostce i upoważniających ją do domagania się od państwa podjęcia lub powstrzymania się od określonych działań. Upoważnienie to obowiązuje od momentu nabycia obywatelstwa. Prawa i wolności obywatelskie wiążą jednostkę z systemem politycznym i czynią z niej członka wspólnoty politycznej. Zagwarantowanie jednostce możliwości realizacji swych interesów poprzez stworzenie konstrukcji praw obywatelskich jest jednym ze standardów nowożytnej koncepcji demokracji. 

Status prawny jednostki rozwinięty jest w doktrynie praw człowieka, która w nowoczesnej postaci skrystalizowała się w Europie w okresie walk burżuazji z monarchią absolutną. Koncepcja praw człowieka opierała się wtedy na prawie natury i na założeniu, że każda jednostka ludzka jest dysponentem określonej liczby przyrodzonych jej praw. Wydatny impuls dla rozwoju doktryny praw człowieka dały procesy zachodzące w społeczeństwach XX wieku, w tym umacnianie roli i znaczenia państwa oraz coraz częstsz

a obecność państwa i prawa w życiu obywateli. Wzmacniać się może wtedy poczucie bezpieczeństwa prawnego obywateli, zagrożone może być jednak dążenie jednostek ludzkich do wolności i swobody. Ogólnie prawa te możemy podzielić na: 

- wolności obywatelskie jak nietykalność osobista, nienaruszalność własności, mienia, korespondencji, wolności sumienia, wyznania, słowa i druku, zgromadzeń, 
- prawa społeczno – ekonomiczne jak prawo do pracy, do wypoczynku, do ochrony zdrowia, prawo do nauki, itd.,
- prawa polityczne jak prawo do zrzeszania się, prawo wyborcze, prawo do zgłaszania kandydatów na posłów i senatorów. 

W doktrynie ukształtowało się kilka uzasadnień praw i wolności obywatelskich. Dwie z nich mają szczególne znaczenie. Są to: prawa natury i prawa drugiej generacji. Koncepcja praw natury stoi na stanowisku, że uniwersalne w swej treści uprawnienia jednostek, takie jak np. prawo do życia, wolności lub szczęścia, istnieją niezależnie od jakiejkolwiek władzy. Zadaniem państwa jest ochrona tych praw, która sprowadza się do ich uznania w prawie stanowionym. Pierwszymi państwami, które urealniły ten postulat, poprzez wydanie deklaracji praw człowieka i obywatela, były USA w 1776 roku i Francja w 1789 roku. W doktrynie praw i wolności obywatelskich wyróżnia się:

a) wolności osobiste - zabezpieczające jednostkę przed nadmierną ingerencją państwa w jej życie prywatne. Do wolności osobistych zalicza się prawo do życia, wolność osobistą, prawo do własności, wolność sumienia i wyznania, wolność wypowiedzi, swobodę wyboru miejsca po

bytu i poruszania się oraz tajemnicę korespondencji; 

b) prawa polityczne – gwarantujące jednostce nieskrępowany udział w życiu politycznym. Wyrażają one status aktywny jednostek. Należą do nich przede wszystkim czynne i bierne prawo wyborcze, prawo zrzeszania się, prawo do skargi na organy państwa oraz prawo do rzetelnej informacji;

c) prawa socjalne i ekonomiczne, prawa odnoszące się do statusu pozytywnego jednostki i obejmują m. in. Prawo do pracy, nauki ochrony zdrowia oraz do opieki socjalnej. Są nazywane często prawami drugiej generacji, jako że pojawiły się w długi czas po wysunięciu postulatu zagwarantowania wolności osobistych i praw politycznych. 

W ostatnim okresie prowadzone są dyskusje o tzw. prawach trzeciej generacji. Postuluje się w nich, m.in. możliwości domagania się nieskażonego środowiska naturalnego. 



OCHRONA PRAW OBYWATELSK
ICH

Wiek XX unaocznił różnorodne zagrożenia bezpośrednie dla jednostki ludzkiej i jej praw, jak zbrodnie ludobójstwa i apartheidu, zbrodnie polityczne, stosowanie tortur, itd. Po II wojnie światowej uwidoczniła się potrzeba stworzenia międzynarodowego systemu ochrony praw człowieka. W tym duchu uchwalona zostaje „Powszechna Deklaracja Praw Człowieka”, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 10 grudnia 1948 roku, uzupełniona „Międzynarodowym Pakietem Praw Obywatelskich i Politycznych” oraz „Międzynarodowym Pakietem Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych uchwalonych na XXI sesji ONZ. Obok organizacji i aktów prawnych o charakterze globalnym powstają także organizacje o skali regionalnej. Najwcześniej dokonało się to w obrębie rady Europy gdzie powstała Europejska Konwencja Praw Człowieka z 1950 roku oraz Europejska Karta Praw Socjalnych.
Istotne znaczenie dla poszanowania praw człowieka ma działalność różnorodnych, wyspecjalizowanych w tej dziedzinie organizacji pozarządowych. Jedną z najbardziej zasłużonych (pokojowa Nagroda Nobla w 1977 roku) jest Amnesty International, mająca ponad 700 tysięcy członków i osób wspierających, zrzeszonych w trzech tysiącach grup w 150 krajach. 

Na początku zasad ogólnych w Polskiej Konstytucji zapisano: „Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności praw człowieka i obywatela”. Według konstytucji ochrona nienaruszalności godności człowieka jest obowiązkiem władz publicznych. „Wolność czło

wieka podlega ochronie prawnej”. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej teoretycznie wprowadza jako podstawę relacji pomiędzy jednostką a państwem podmiotowość jednostki we wszystkich sferach życia. Konstytucyjna koncepcja praw człowieka oparta została na liberalnej teorii praw jednostki. Obecna konstytucja wyróżnia oprócz praw obywatela, prawa człowieka, traktując je jako pierwotne wobec państwa. Kategorie praw i wolności zawarte w rozdziale II dzielą je na:
- prawa obywatelskie
- prawa polityczne
- prawa ekonomiczne, społeczne i kulturalne

Konstytucja teoretycznie zapewnia także realizacje praw jednostki przez gwarancje prawne i materialne. Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, jednak w praktyce zadośćuczynienia są ciągle symboliczne i tr

udno osiągalne. Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych praw lub wolności. 




GWARANCJE OCHRONY PRAW 
OBYWATELSKICH W POLSCE


Każdy obywatel ma prawo wystąpić na zasadach określonych w ustawie do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej .
Rzecznik Praw Obywatelskich , jest to instytucja, która występuje w Polsce od 1988 roku. Po raz pierwszy w 1988 roku stan
owisko to objęła prof. Ewa Łętowska, jej miejsce w 1992 roku zajął prof. Tadeusz Zieliński, którego z kolei w 1996 roku zmienił pro. Adam Zieliński. Rzecznik powoływany jest przez Sejm za zgodą Senatu na %-cio letnią kadencję. Nie może on wykonywać innych funkcji ( oprócz stanowiska profesora szkoły wyższej) ani zajmować innego stanowiska publicznego, nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego, ani prowadzić żadnej działalności niezgodnej z godnością urzędu. Rzecznik w swojej działalności jest niezawisły od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem. 

RPO Może m.in.:

- zaskarżyć do Trybunału Konstytucyjnego niezgodność aktu ustawodawczego z konstytucją, 
- wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego o dokonanie powszechnie obowiązującej wykładni prawa, 
- wystąpić do sadu Najwyższego z wnioskami o pojęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawa budzących wątpliwości, 

- wnieść rewizję nadzwyczajną do sądu Najwyższego od każdego prawomocnego orzeczenia, 
- żądać złożenia wyjaśnień, 
- zbadać każdą sprawę na miejscu. 

W 1993 roku po długich bojach prawnych Polska ratyfikowała w końcu Europejską Konwencję Praw Człowieka, uważaną za najskuteczniejszy międzynarodowy system ochrony praw i wolności człowieka. Konwencja istnieje od 40 lat, a siedzibą jej organów jest Strasbourg. Następną instytucją dbającą o przestrzeganie praw człowieka w Polsce, jest założony w 1983 roku Komitet Helsiński powstały na mocy Aktu Końcowego KBWE z helsinek z 1975 roku. Jego głównym zadaniem jest zbieranie materiałów dotyczących nieprzestrzegania i łamania praw człowieka, a nie pomaganie ofiarom, które Komitet w Polsce regularnie ignoruje. Jak widać, praw i wolności obywatele Polski teoretycznie mają wiele, jednak gorzej z ich egzekwowaniem. Również organów stojących nad ich ochroną nie brakuje, ale sedziów, którzy na widok pokazywanej im Konstytucji i praw obywatelskich mówią: "To mnie nie interesuje", jakoś nikt nie raczy usunąć z zajmowanych urzędów na których szkodzą poszkodowanym. Jednak o tym, że nie wszystkie są w należyty sposób przestrzegane i chronione, pokazuje życie i każdy mijający dzień, a to jest generalnie obraz negatywny, nawet po ilości spraw w Strasbourgu. Sędziowie i prokuratorzy nie zanają praw obywatelskich a często twierdzą, że Konstytucja czy prawa obywatelskich ich nie dotyczą ani nieobowiązują, prowadzą celowo sprawy polityczne przewlekle, niekompetentnie, demagogicznie, kumotersko, jak wynika ze skarg tysięcy ludzi rocznie. 


Zadania i możliwości Rzecznika Praw Obywatelskich 

Rzecznik, któremu pomagają jego zastępcy oraz Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, stoi na straży wolności, praw człowieka i obywatela, chociaż nie wszystkimi sprawami się zajmuje. Kontroluje a także podejmuje stosowne czynności jeśli stwierdzi, że z powodu celowego działania lub zaniechania przez organa, organizacje albo instytucje zobowiązane do przestrzegania i realizacji wolności człowieka i obywatela nastąpiło naruszenie prawa oraz zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej. Należy się zwrócić do RPO w przypadku wykorzystania wszystkich możliwości załatwienia sprawy we właściwym trybie i niewątpliwego stwierdzenia rzeczywistego naruszenia wolności lub praw obywatelskich. Rzecznik jest ograniczony zakresem jego kompetencji, jego interwencje są uzależnione od wyników analizy okoliczności sprawy i ustalenia, faktycznego naruszenia prawa oraz tego, iż okoliczności te istotnie wymagają ingerencji Rzecznika. Trybunał Praw Człowieka w Stasbourgu wielokrotnie wspominał, że duża ilość spraw w Trybunale z Polski wynika z braku odpowiednich uprawnień lub zbyt słabego egzekwowania podstawowych swobód obywatelskich przez RPO w Polsce. Warto zatem poznać o jakie swoje prawa warto walczyć u Rzecznika Praw Obywatelskich, dla około 3 tysięcy osób ostatniej deski ratunku przed bazprawiem oraz nadużyciami urzędów i administracji lub sądów. Wadą urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich jest to, że wybierany jest w ramach obsadzania urzędów przez aktualną władzę RP, a nie w drodze wyboru np. przez ofiary poszkodowane przez państwo i jego administrację czy sądy. 


Polski Rzecznik Praw Obywatelskich wypełnia
 4 funkcje:

 * prewencyjną
 * diagnostyczną
 * kontrolną
 * kreującą

W ramach swej działaności w styczniu 2008 RPO objął patronatem akcję NZS "Jednomandatowe Okręgi Wyborcze - poseł odpowiedzialny przed wyborcami". Rzecznik Praw Obywatelskich nie reaguje z reguły na skargi już kilkunastu mniejszości wyznaniowych w Polsce, które prosiły o interwencje z powodu naruszania ich podstawowych praw konstytucyjnych i obywatelskich. Kasacje kierowane do Sądu Najwyższego przez RPO nie mają w tej instytucji żadnego priorytetu, czekając często latami na rozpatrzenie, tak jakby to były dla Sądu Najwyższego sprawy gorszej kategorii do przewlekania.  Powinny zostać wprowadzone poprawki do działalności sądownictwa nakazujące Sądowi Najwyższemu niezwłoczne rozpatrywanie kasacji wniesionych przez Rzecznika Praw Obywatelskich, także z natychmiastowym skutkiem prawnym, a nie z możliwością odsyłania spraw do ponownego rozpatrzenia, co powoduje ich wieloletnie przewlekanie w najniższych instancjach. Rzecznik Praw Obywatelskich jak dotąd zrobił niewiele w sprawach osób trzymanych prawie bezterminowo, przez wiele lat w aresztach III RP, bez wyroku, w najgorszych warunkach, niewątpliwie w charakterze więźniów politycznych. Osoby najdłużej przetrzymywane bez wyroku mają za sobą 5-8 lat oczekiwania na proces w aresztach, co jest barbarzyństwem, a instytucja RPO jest niewydolna i nie potrafi albo nie chce uniem
ożliwić takich zbrodni władzy sądowniczej na ludziach. RPO przez ostatnie 20 lat nie zrobił też nic dla kilku tysięcy osób rocznie, które przebywają na internowaniu, często wieloletnim, ale bez wyroku sądowego i bez odbywania procesu sądowego, na mocy stalinowsko-hitlerowskich artykułów Kodeksu Karnego i Wykonawczego. Sam fakt, że obecne prawo ciągle pozwala internować podejrzanych i trzymać nawet dożywotnio bez procesu i udowodnienia winy, zwykle nawet bez wzywania do sądu tylko zaocznie, stawia instytucję obrony Praw Obywatelskich pod wielkim znakiem zapytania, a Polski kodeks karny i wykonawczy równa z radzieckim wprowadzającym drakońskie prawo stalinowskie z 1926 roku. Inne problemy to pozbawianie obywateli prawa do aborcji na żądanie, nawet w wypadku gwałtu czy prawa do etanazji w stanach terminalnych, a takich przypadków jest wiele i są to osoby zmuszane do drastycznego cierpienia bez prawa do należytej pomocy i zakończenia ich koszmaru. Nie widać zaangażowania Rzecznika Praw Obywatelskich w pomoc takim ofiarom represji wyznaniowo-politycznychw III RP. 


Wybór, odwołanie i kadencja Rzecznika Praw Obywatelskich 

 * Rzecznika powołuje w formie uchwały Sejm za zgodą Senatu na wniosek Marszałka Sejmu albo grupy 35 posłów. Na uchwałę zatwierdzającą wybór Senat ma czas 1 miesiąca od dnia przekazania przez Marszałka Sejmu uchwały Sejmu. Niepodjęcie uchwały przez Senat w ciągu miesiąca oznacza wyrażenie zgody. W wypadku odmowy zatwierdzenia przez Senat Sejm powołuje na stanowisko Rzecznika inną osobę.

 * Kadencja Rzecznika trwa 5 lat i liczona jest od dnia złożenia ślubowania przed Sejmem. Ta sama osoba nie może być Rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje. Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika


 * Sejm odwołuje Rzecznika przed upływem okresu, na jaki został powołany większością co najmniej 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, jeżeli:

 1. zrzekł się wykonywania obowiązków,
 2. stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków na skutek choroby, ułomności lub upadku sił - stwierdzonych orzeczeniem lekarskim.
 3. jeżeli Rzecznik sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu.


Struktura organizacyjna Biura Rzecznika Praw Obywatelskich 

Marszałek Sejmu na wniosek Rzecznika, nadaje statut określający zadania i organizację Biura. RPO nadzoruje merytorycznie bezpośrednio Zespół Prawa Karnego, oraz Prawa Karnego Wykonawczego. Pozostała część kontrolują jego zastępcy oraz Dyrektor Biura sprawujący również nadzór organizacyjny biura

 * Zespół Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego
 * Zespół Prawa Karnego

 * Zespół Zabezpieczenia Społecznego
 * Zespół Prawa Cywilnego i Gospodarki Nieruchomościami
 * Zespół Prawa Administracyjnego i Spraw Mieszkaniowych
 * Zespół Prawa Gospodarczego, Danin Publicznych i Ochrony Praw Konsumenta.
 * Zespół Prawa Karnego Wykonawczego
 * Zespół Prawa Pracy
 * Zespół Praw Żołnierzy, Funkcjonariuszy Służb Publicznych i Cudzoziemców.
 * Zespół Administracji Lokalnej, Mniejszości Narodowych i Współpracy z Organizacjami Społecznymi
 * Zespół Prawa Rodzinnego i Ochrony Praw Osób Niepełnosprawnych
 * Zespół Ochrony Zdrowia
 * Zespół Klasyfikacji Wniosków
 * Zespół Przyjęć Interesantów
 * Zespół Prezydialny
 * Samodzielny Wydział Spraw Osobowych i Wynagrodzeń
 * Samodzielny Wydział Finansowy
 * Pion Ochrony Informacji Niejawnych
 * Komórka Audytu Wewnętrznego


Pełnomocnicy Terenowi RPO


Rzecznik posiada pełnomocników terenowych, rozpatrujących sprawy z obszaru oddalonych od Warszawy województw.

 * Pełnomocnik Terenowy w Gdańsku (dla województw: zachodniopomorskiego, pomorskiego, warmińsko-mazurskiego) - Krzysztof Szerkus
 * Pełnomocnik Terenowy w Katowicach (dla województw: śląskiego, małopolskiego, świętokrzyskiego) - dr Aleksandra Wentkowska
 * Pełnomocnik Terenowy we Wrocławiu (dla województw: dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego) - dr Maciej Lis

Organem pomocniczym Pełnomocnika Terenowego jest podległy mu Zespół Terenowy.


Nagroda Rzecznika Praw Obywatelskich im. Pawła Włodkowica 


Rzecznik Praw Obywatelskich jako wyraz uznania dla występowania w obronie podstawowych wartości i prawd, nawet wbrew zdaniu i poglądom większości przyznaje doroczną Nagrodę Rzecznika Praw Obywatelskich im. Pawła Włodkowica.

Laureaci Nagrody RPO:
 * 2006 - miesięcznik Więź
 * 2007 - ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski

Poczet Rzeczników Praw Obywatelskich w Polsce

 * I kadencja: Ewa Łętowska od 19 listopada 1987 do 12 lutego 1992
 * II kadencja: Tadeusz Zieliński od 13 lutego 1992 do 7 maja 1996
 * III kadencja: Adam Zieliński od 8 maja 1996 do 29 czerwca 2000
 * IV kadencja: Andrzej Zoll od 30 czerwca 2000 do 30 czerwca 2005
 * wakat od 1 lipca 2005 do 15 lutego 2006, obowiązki Rzecznika Praw Obywatelskich pełnił ustępujący rzecznik Andrzej Zoll 
 * V kadencja: Janusz Kochanowski od 15 lutego 2006 (upłynie 15 lutego 2011) 

Słowo od Rzecznika:


"Nie ma praw i wolności bez sprawnie funkcjonujących instytucji państwa prawnego - tak jak nie ma silnego państwa, bez wolnych obywateli. Nie ma wolnych obywateli bez społeczeństwa obywatelskiego, które promuje cnoty obywatelskie i poczucie odpowiedzialności za dobro wspólne. Tego rodzaju państwo jest warunkiem rozwoju jednostki, jest niezbędnym komponentem siły narodu i konkurencyjności kraju na arenie międzynarodowej." - dr Janusz Kochanowski


Kto może zwrócić się do RPO o pomoc?


 * każdy obywatel polski,
 * cudzoziemiec, który znajduje się pod władzą Rzeczpospolitej Polskiej,
 * osoba prawna lub jedn
ostka organizacyjna nieposiadająca tej osobowości, jeśli tylko w myśl przepisów może być podmiotem praw i obowiązków,
 * organizacje obywateli i organy samorządu,

Co powinien zawierać wniosek do RPO?


 * imię i nazwisko, 
 * adres, pod który należy kierować korespondencję, 
 * dokładne wskazanie, czego dotyczy sprawa oraz podanie argumentów wskazujących na naruszenie wolności lub prawa, 
 * niezbędne dokumenty (kopie lub odpisy), które skarżący posiada, 

Wniosek kierowany do Rzecznika jest wolny od opłat administracyjnych, z wyjątkiem kosztów przesyłki pocztowej. 

 

Foto: siedziba Rzecznika Praw Obywatelskich


KONSTYTUCJA WPROWADZA RPO

Rozdział IX - ORGANY KONTROLI PAŃSTWOWEJ I OCHRONY PRAWA

RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH


Art. 208.

 1. Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych.
 2. Zakres i sposób działania Rzecznika Praw Obywatelskich określa ustawa.

Art. 209.


 1. Rzecznik Praw Obywatelskich jest powoływany przez Sejm za zgodą Senatu, na 5 lat.
 2. Rzecznik Praw Obywatelskich nie może zajmować innego stanowiska, z wyjątkiem stanowiska profesora szkoły wyższej ani wykonywać innych zajęć zawodowych.
 3. Rzecznik Praw Obywatelskich nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z godnością jego urzędu.

Art. 210.

Rzecznik Praw Obywatelskich jest w swojej działalności niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie.

Art. 211.

Rzecznik Praw Obywatelskich nie może być bez uprzedniej zgody Sejmu pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Rzecznik Praw Obywatelskich nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się Marszałka Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.

Art. 212.

Rzecznik Praw Obywatelskich corocznie informuje Sejm i Senat o swojej działalności oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela.
____________________________________



CZEŚĆ DRUGA - USTAWA

RPO - Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich


USTAWA
z dnia 15 lipca 1987 r.
o Rzeczniku Praw Obywatelskich.
(Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147; z 2007 r. Dz. U. Nr 3, poz. 15)
Tekst ujednolicony sporządzony w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich

Art. 1.

1. Ustanawia się Rzecznika Praw Obywatelskich.
2. Rzecznik Praw Obywatelskich, zwany dalej "Rzecznikiem", stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych.
2a. W sprawach dzieci Rzecznik współpracuje z Rzecznikiem Praw Dziecka.
3. W sprawach o ochronę wolności i praw człowieka i obywatela Rzecznik bada, czy wskutek działania lub zaniechania organów, organizacji i instytucji, obowiązanych do przestrzegania i realizacji tych wolności i praw, nie nastąpiło naruszenie prawa, a także zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej.

Art. 2.

Rzecznikiem może być obywatel polski wyróżniający się wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym oraz wysokim autorytetem ze względu na swe walory moralne i wrażliwość społeczną.

Art. 3.

1. Rzecznika powołuje Sejm za zgodą Senatu na wniosek Marszałka Sejmu albo grupy 35 posłów.
2. Szczegółowy tryb zgłaszania kandydatów na Rzecznika Praw Obywatelskich określa uchwała Sejmu.
3. Uchwałę Sejmu o powołaniu Rzecznika Marszałek Sejmu przesyła niezwłocznie Marszałkowi Senatu.
4. Senat podejmuje uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na powołanie Rzecznika w ciągu miesiąca od dnia przekazania Senatowi uchwały Sejmu, o której mowa w ust. 3. Niepodjęcie uchwały przez Senat w ciągu miesiąca oznacza wyrażenie zgody.
5. Jeżeli Senat odmawia wyrażenia zgody na powołanie Rzecznika, Sejm powołuje na stanowisko Rzecznika inną osobę. Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio.
6. Dotychczasowy Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika.

Art. 4.

Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków Rzecznik składa przed Sejmem następujące ślubowanie:

"Ślubuję uroczyście, że przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków Rzecznika Praw Obywatelskich dochowam wierności Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, będę strzec wolności i praw człowieka i obywatela, kierując się przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości.

Ślubuję, że powierzone mi obowiązki wypełniać będę bezstronnie, z najwyższą sumiennością i starannością, że będę strzec godności powierzonego mi stanowiska oraz dochowam tajemnicy państwowej i służbowe
j."

Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania "Tak mi dopomóż Bóg."

Art. 5.


1. Kadencja Rzecznika trwa pięć lat, licząc od dnia złożenia ślubowania przed Sejmem.
2. Ta sama osoba nie może być Rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje.

Art. 6.

Po zaprzestaniu wykonywania obowiązków Rzecznik ma prawo powrócić na stanowisko zajmowane poprzednio albo otrzymać stanowisko równorzędne poprzednio zajmowanemu, jeżeli nie ma przeszkód prawnych.

Art. 7.


1. Sejm odwołuje Rzecznika przed upływem okresu, na jaki został powołany, jeżeli:
  1) zrzekł się wykonywania obowiązków,
  2) stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków na skutek choroby, ułomności lub upadku sił - stwierdzonych orzeczeniem lekarskim,
  3) złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu. Przypis *1)
2. Sejm odwołuje Rzecznika przed upływem okresu, na jaki został powołany, również jeżeli Rzecznik sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu.
3. Sejm podejmuje uchwałę w sprawie odwołania Rzecznika, w przypadku określonym w ust. 1 pkt 1, na wniosek Marszałka Sejmu.
4. Sejm podejmuje uchwałę w sprawie odwołania Rzecznika, w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2, na wniosek Marszałka Sejmu lub grupy co najmniej 35 posłów, większością co najmniej 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Art. 8.

Rzecznik podejmuje czynności przewidziane w ustawie, jeżeli poweźmie wiadomość wskazującą na naruszenie wolności i praw człowieka i obywatela.

Art. 9.

Podjęcie czynności przez Rzecznika następuje:

 1) na wniosek obywateli lub ich organizacji,
 2) na wniosek organów samorządów,
 2a) na wniosek Rzecznika Praw Dziecka,
 3) z własnej inicjatywy.

Art. 10.

Wniosek kierowany do Rzecznika jest wolny od opłat, nie wymaga zachowania szczególnej formy, lecz powinien zawierać oznaczenie wnioskodawcy oraz osoby, której wolności i praw sprawa dotyczy, a także określać przedmiot sprawy.

Art. 11.

Rzecznik po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem może:

 1) podjąć sprawę,
 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków działania,
 3) przekazać sprawę według właściwości,
 4) nie podjąć sprawy
- zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy.

Art. 12.

Podejmując sprawę Rzecznik może:

 1) samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające,
 2) zwrócić się o zbadanie sprawy lub jej części do właściwych organów, w szczególności organów nadzoru, prokuratury, kontroli państwowej, zawodowej lub społecznej,
 3) zwrócić się do Sejmu o zlecenie Najwyższej Izbie Kontroli przeprowadzenia kontroli dla zbadania określonej sprawy lub jej części.

Art. 13.

1. Prowadząc postępowanie, o którym mowa w art. 12 pkt 1, Rzecznik ma prawo:

  1) zbadać, nawet bez uprzedzenia, każdą sprawę na miejscu,
  2) żądać złożenia wyjaśnień, przedstawienia akt każdej sprawy prowadzonej przez naczelne i centralne organy administracji państwowej, organy administracji rządowej, organy organizacji spółdzielczych, społecznych, zawodowych i społeczno-zawodowych oraz organy jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną, a także organy jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych,
  3) żądać przedłożenia informacji o stanie sprawy prowadzonej przez sądy, a także prokuraturę i inne organy ścigania oraz żądać do wglądu w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich akt sądowych i prokuratorskich oraz akt innych organów ścigania po zakończeniu postępowania i zapadnięciu rozstrzygnięcia,
  4) zlecać sporządzanie ekspertyz i opinii.

2. W sprawach objętych tajemnicą państwową udzielanie informacji lub umożliwianie Rzecznikowi wglądu do akt następuje na zasadach i w trybie określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.

3. Rzecznik odmawia ujawnienia nazwiska i innych danych osobowych skarżącego, w tym także wobec organów władzy publicznej, jeżeli uzna to za niezbędne dla ochrony wolności, praw i interesów jednostki.

Art. 14.


Po zbadaniu sprawy Rzecznik może:

 1) wyjaśnić wnioskodawcy, że nie stwierdził naruszenia wolności i praw człowieka i obywatela,
 2) skierować wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie wolności i praw człowieka i obywatela; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej,
 3) zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa,
 4) żądać wszczęcia postępowania w sprawach cywilnych, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu - na prawach przysługujących prokuratorowi,
 5) żądać wszczęcia przez uprawnionego oskarżyciela postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa ścigane z urzędu,
 6) zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi,
 7) wystąpić z wnioskiem o ukaranie, a także o uchylenie prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych przepisach,
 8) wnieść kasację lub rewizję nadzwyczajną od prawomocnego orzeczenia, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych przepisach.

Art. 15.


1. W wystąpieniu, o którym mowa w art. 14 pkt 2, Rzecznik formułuje opinie i wnioski co do sposobu załatwiania sprawy, a także może żądać wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub zastosowania sankcji służbowych.
2. Organ, organizacja lub instytucja, do których zostało skierowane wystąpienie, obowiązane są bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 30 dni, poinformować Rzecznika o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. W wypadku gdy Rzecznik nie podziela tego stanowiska, może zwrócić się do właściwej jednostki nadrzędnej o podjęcie odpowiednich działań.

Art. 16.

1. W związku z rozpatrywanymi sprawami Rzecznik może przedstawiać właściwym organom, organizacjom i instytucjom oceny i wnioski zmierzające do zapewnienia skutecznej ochrony wolności i praw człowieka i obywatela i usprawnienia trybu załatwiania ich spraw.

2. Rzecznik może również:

  1) występować do właściwych organów z wnioskami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej bądź o wydanie lub zmianę innych aktów prawnych w sprawach dotyczących wolności i praw człowieka i obywatela,
  2występować do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskami w sprawach, o których mowa w art. 188 Konstytucji,
  3) zgłosić udział w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawach skarg konstytucyjnych i brać udział w tym postępowaniu,
  4) występować z wnioskami do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości w praktyce lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie.

Art. 17.

1. Organ, organizacja lub instytucja, do których zwróci się Rzecznik, obowiązane są z nim współdziałać i udzielać mu pomocy, a w szczególności:

 1) zapewniać dostęp do akt i dokumentów na zasadach określonych w art. 13,
 2) udzielać Rzecznikowi żądanych przez niego informacji i wyjaśnień,
 
3) udzielać wyjaśnień dotyczących podstawy faktycznej i prawnej swoich rozstrzygnięć, 4) ustosunkowywać się do ogólnych ocen, uwag i opinii Rzecznika.


2. Rzecznik może określić termin, w jakim powinny być dokonane czynności, o których mowa w ust. 1.

Art. 17a.

Rzecznik współdziała ze stowarzyszeniami, ruchami obywatelskimi, innymi dobrowolnymi zrzeszeniami i fundacjami na rzecz ochrony wolności i praw człowieka i obywatela.

Art. 18.

Przepisy ustawy dotyczące ochrony wolności i praw człowieka i obywatela odnoszą się również odpowiednio do osób nie będących obywatelami polskimi, znajdujących się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie przysługujących im wolności i praw.

Art. 19.


1. Rzecznik corocznie informuje Sejm i Senat o swojej działalności oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela.
2. Informacja Rzecznika podawana jest do wiadomości publicznej.
3. Rzecznik może przedkładać Sejmowi i Senatowi określone sprawy wynikające z jego działalności.
4. Rzecznik na wniosek Marszałka Sejmu przedstawia informację lub podejmuje czynności w określonych sprawach.

Art. 20.

1. Rzecznik wykonuje swoje zadania przy pomocy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.
2. Zadania i organizację Biura określa statut, który nadaje Marszałek Sejmu na wniosek Rzecznika.
3. Na wniosek Rzecznika Marszałek Sejmu może powołać nie więcej niż trzech zastępców Rzecznika, w tym zastępcę do spraw żołnierzy. Odwołanie następuje w tym samym trybie.
4. Rzecznik określa zakres zadań zastępcy (zastępców) Rzecznika.
5. Do zastępców Rzecznika oraz pracowników Biura Rzecznika Praw Obywatelskich stosuje się odpowiednio przepisy o pracownikach urzędów państwowych.
6. (przepis uchylony).
7. (przepis uchylony).

Art. 21.

Wydatki związane z funkcjonowaniem Rzecznika Praw Obywatelskich pokrywane są z budżetu centralnego.

Art. 22.


Rzecznik, za zgodą Sejmu, może ustanowić swoich pełnomocników terenowych. 
________________________________________

Przypis *1) Art. 7 ust. 1 pkt 3 dodany przez art. 33a ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U.06.218.1592) z dniem 15 marca 2007 r. 


KONTAKT z RPO w Polsce

Rzecznik Praw Obywatelskich 
Al. Solidarności 77, 
00-090 Warszawa 
tel. centrala: (0-22) 551-77-00 fax. (0-22) 827-64-53 
e-mail: rzecznik@rpo.gov.pl


Strona Internetowa RPO:

http://www.rpo.gov.pl/

Umieszczona na rządowym serwerze, często jest trudna do wywołania, a jak się już na nią wejdzie, nie działa bardzo wiele ważnych odnośników i podstron, które się zwykle nieładują. Czyżby jakaś ABWera lub inna bezpieka dbała o to, żeby strona Rzecznika Praw Obywatelskich była mało czytywana?

Mapka siedziby RPO

Dodała do zasobów Mojry

Licznik odwiedzin: 6970952 Ostatnia aktualizacja strony: 2017-02-25 16:46:04