Ilość wejść: 3832
YAWARA - Starożytne Japońskie Aiki-Ju-Jutsu
Yawara (柔) - Starożytne Aiki-Ju-Jutsu
Pierwsze wzmianki o walkach wręcz w Japonii pochodzą z kroniki Nihon-Shoki ("próba sił"), gdzie wspomina się o turnieju Chikara-Kurabe, który odbył się w 230 roku p.e.ch. Nie wiemy dokładnie ilu zawodników w nim startowało. Zapisano jednak, że do finału doszli - Taima-no-Kuchaya i Nomi-no-Sukune, który został zwycięzcą. Zagłębiając się w japońskie legendy można dotrzeć do śladów jû-jutsu (柔術) w pół mitycznej historii japońskich bogów Kajima i Kadori, którzy posłużyli się sztuką jujutsu by poskromić bezprawnych mieszkańców wschodniej prowincji. Zapoczątkowane zostały wtedy walki sumo i yawara (柔), a wielu japońskich mistrzów uważa, że sztuka ju-jutsu (柔術 czytaj: dźiu-dźiutsu) dana została przez bogów i nie należy jej uczyć osób o nieodpowiednich skłonnościach.
Najprawdopodobniej właśnie yawara (柔"miękki") jest pierwotną, najstarszą nazwą jûjutsu (柔術). Styl ten zawierał skuteczne techniki obezwładniania przeciwnika, będące podstawą sztuki wojennej. Nie ma pewności co do roku, w którym po raz pierwszy została użyta nazwa jujutsu (柔術). Niektóre źródła podają że miało to miejsce w 1532 roku za sprawą Hisamorii Takeuchi, choć inne mówią o roku 1680 i osobie lekarza o nazwisku Akayama Shirobei Yoshitoki. Przed nazwaniem sztuki wojennej samurajów jujutsu funkcjonowało ono pod wieloma innymi jak na przykład pojawieniem się YAWARA (柔), WA-JITSU, KEMPO, HAKUDA, SHUBAKU, KOSHI-NO-MAWARI. Z tradycyjnych walk wschodu właśnie ju-jutsu najbardziej uniezależnia wynik walki od wielkości, masy i siły walczących, co nie znaczy oczywiście, że wspomniane cechy są bez znaczenia.
Znaki Yawara (柔) i Ju-jutsu (柔術) są tym samym
Podstawy systemu yawara są bardzo ciekawe dla znawców budo w Polsce, szczególnie dla praktykujących sztuki aikido, aiki-jutsu (aiki-dźiutsu) i ju-jutsu (dźiu-dźiutsu). Mało kto jednak wie czym jest ten system japońskich sztuk walki. Mówiąc względnie prostym językiem, yawara bywa niezbyt udolnie dostosowana do dzisiejszych potrzeb, gdzie polega na błyskawicznym atakowaniu miejsc wrażliwych (atemi - uderzenia lub ateru – nacisk) - odpowiednich punktów systemu nerwowego na ciele napastnika, by poprzez skoncentrowanie jego uwagi na przenikliwym bólu w określonym punkcie, "wyłączyć" myślenie napastnika, a poprzez to dalszy jego atak. Nawet sama technika ma wyeliminować niebezpieczeństwo, a jej skuteczność zależy od wyszkolenia bojownika. Technika yawara może być dosłownie porażająca, ponieważ oddziaływanie na wiązki nerwowe wytwarza potężne impulsy elektryczne, efektem których jest wspominany ostry ból punktowy.
Ćwiczącym ju-jutsu czy aikido w Polsce często brakuje właściwych podstaw, elegancji w poruszaniu się, a przede wszystkim równowagi i determinacji! Celem tego, co trzeba robić w nauce podstaw, jest nauka panowania nad własnym ciałem poprzez właściwe utrzymanie jego statyczności oraz wykonywania automatycznych odruchów. Ludzie ćwiczący w Polskich sekcjach nawiązujących do ju-jutsu, aikido, aiki-jutsu czy zwesternizowanej yawara zwykle nie umieją wielu podstawowych rzeczy wymaganych od wojowników, jak pokłony i ceremonie z pokłonami, oddychanie, obserwacja przeciwnika, techniki skupiania i uspokajania się podczas stresu walki. Po części przyczyną jest fakt, że zbyt mało osób ćwiczy wystarczająco długo i intensywnie, aby wejść na poziom kirikami (1-2 dan), a w licznych sekcjach trzymających poziom pomiędzy 5-3 kyu trudno o właściwy trening wojownika budo.
Warto dodać do tego jeszcze informację, że na ciele człowieka znajduje się ponad 340 czułych "miejsc" chociaż osoby ćwiczące na początku poznają zaledwie ze cztery do dziesięciu. Odpowiedź na pytanie o efektywność wydaje się bardziej jednoznaczna. Rzecz jasna, poznanie pełnego systemu yawara wymaga nie tylko wielu lat nauczania, co i odpowiedniego wieku, chociaż można zacząć będąc na emeryturze. Nie można zwykle kształcić w tym zakresie dzieci i młodzieży, chyba że aranżując specjalne bezpieczne formy treningu, które do yawara przygotowują. Przysposabianie człowieka jest najwłaściwsze, gdy zajmują się nim osoby już doświadczone w sztukach walki. Yawara czyli stare bojowe ju-jutsu jest swoistym spoiwem dla wielu japońskich sztuk walki, jest taką cegiełką wiedzy, którą można dokładać i dokładać, by rozbudować swoją wiedzę i pojęcie o Drodze Walki.
Jednak niech nikt nie myśli, że ćwicząc yawara zostaje się nagle mistrzem, który wszystkich wokół powala naciśnięciem palca. Nic bardziej złudnego, a trening należy zaplanować na wiele lat. Za yawara stoi człowiek, który musi się dużo uczyć poprzez praktyczny trening! Prawdziwa japońska yawara kładzie wielki nacisk na prawidłową naukę ceremonii zachowania w sali ćwiczeń zwanej dojo (czytaj: dodźo, dodźio). Jujutsu do dziś nie utraciło swego użytkowego, wojskowego charakteru - jest podstawą wyszkolenia w walce wręcz wojska, policji, oddziałów specjalnych, antyterrorystycznych oraz współczesnych systemów samoobrony!
Poszukiwanie sensu w ju-jutsu (dźiu-dźiutsu) czy aikido wymaga "wyśrodkowania" nabywanego doświadczenia ze sztuką i prawdziwym, rzeczywistym zagrożeniem. Sztuka walka musi być zarówno realna jak i bogata w praktyczną filozofię życiową. Nie jest to oczywiście zbyt odkrywcze spostrzeżenie, umyka jednak ono niestety często w toku szkolenia zawodników. Zatem wyeksponowanie go po raz kolejny przez yawara sensei za pomocą rzadko spotykanych choć wybitnie doskonałych technik yawara, jest z racji przeżycia tak unikalnych lekcji, świetną formą w pojmowaniu specyficznej filozofii "łagodnej sztuki" walki.
Historia Yawara - Kamakura Ushogi (XI/XII wiek)
Pomiędzy końcem jedenastego wieku (Era Heian) i początkiem wieku dwunastego (Era Fujiwara), urodził się w Noshiro na Honshu mistrz Kamakura Ushogi Sensei. Kiedy miał lat trzynaście stracił rodziców w wielkim pożarze. Jego wujek, Katsuyuki Ushogi, kapłan sintoistycznej świątyni Kashima w rejonie Kanto był odpowiedzialny za edukację i wychowanie młodego Kamakura Ushogi. Przez wiele lat Kamakura Ushogi rezydował w świątyni Kashima ćwicząc się i kształcąc w różnych sztukach i rzemiosłach.
W owych czasach było czymś bardzo zwyczajnym, że wojownicy zwani bushi podejmowali schronienie w świątyniach sintoistycznych oraz buddyjskich. Wielu wojowników i rycerzy decydowało się odpocząć w świątyniach, szczególnie po długotrwałej służbie u feudalnych Daimyo. Wielu leczyło swoje rany fizyczne i psychiczne po bitwach i wojnach w których toczyli boje. Najwięcej bushi oddawało się praktyce medytacji jako ścieżce poszukiwań duchowych i drodze ku oświeceniu! Nie ma prawdziwych sztuk walki bez medytacji zmierzających ku oświeceniu! Jako zapłatę za schronienie i jedzenie w świątyni bushi mieli zwyczaj uczyć mnichów praktyk sztuk walki z bronią (katana, yari, yumi etc.) W taki to sposób Kamakura Ushogi nabył wiedzy i umiejętności z zakresu sztuk walki. Przez wiele lat ćwiczył techniki z kataną (szablą) i yari (włócznia).
Kiedy Kamakura Ushogi skończył 29 lat opuścił świątynię Kashima i pod wpływem opowieści zasłyszanych od podróżników wyruszył do Chin. W Chinach pozostał przez kilka lat studiując kaligrafię oraz Chińską Medycynę Tradycyjną. Zwiedziwszy Chiny wyruszył do Mongolii, gdzie spotkał grupę mongolskich wojowników ćwiczących bardzo ciekawą sztukę walki bez broni. Zapoznany system walki zawierał techniki walki wykorzystujące siłę i szybkość wroga do jego pokonania. Można było w ten sposób rzucać przeciwnikami lub unikać skutecznie ich ataków. Techniki zawierały także silne uderzenia łokciami i kolanami, dźwignie i duszenia, pozwalające w efekcie końcowym unieszkodliwić przeciwnika.
Kamakura Ushogi był zadziwiony skutecznością i siłą tej dziwnej sztuki walki bez broni oraz jej technikami. Zdecydował się dołączyć do grupy wojowników buddyjskich i ćwiczyć razem z nimi jakiś czas. Dopiero w wieku 55 lat powrócił do Japonii, gdzie zauważył, że jego kraj nie zmienił się wiele na lepsze. Walki toczono pomiędzy lokalnymi klanami i kacykami, a Japonia była zamknięta mentalnie przed ludźmi z poza jej terytorium.
Kamakura Ushogi żył i mieszkał po swoim powrocie w Fukuoka (Kyusho), gdzie poznał swoją żonę. Ażeby rozpowszechnić potężną sztukę walki, której się nauczył, uprosił pozwolenie na jej pokaz publiczny w Świątyni Sinja Homan. Po pokazie publiczność była bardzo zaszokowana, szczególnie zawodowy wojownik, samuraj znany jako Saburo Musashi. Zaprosił on Kamakurę Ushogi aby powtórzył pokaz w zamku klanu Takeda, gdzie odbywał służbę jako wojownik (rycerz). Kilka dni później Kamakura Ushogi powtarza pokaz, a jako uke (atakujących) ma kilku najlepszych wojowników klanu Takeda. Pokaz był piorunująco porażający, wywarł ogromny efekt, gdyż Kamakura Ushogi pokonywał trzech uzbrojonych w ostrą broń samurajów atakujących jednocześnie. Wtedy Takeda Daimyo, wódz zamku zapytał Kamakurę jak się nazywa jego system walki. Kamakura Ushogi odrzekł: "Yawara Jutsu - sztuka kierowania duchem w delikatny sposób". Kamakura nawiązał do dawnego nazewnictwa sztuk walki z okresu księcia Teijun Fujiwara (850-880 e.ch.) - szóstego syna cesarza Seiwa.
Wkrótce sztuka pokazana przez Kamakura Ushogi stała się bardzo ważna i została żywą legendą. Kamakura Ushogi był zapraszany przez różne klany jako niekwestionowany mistrz sztuk walki, gdzie uczył samurajów tego swego rewolucyjnego na owe czasy stylu walki. Dla samurajów Yawara Jutsu stała się bardzo ciekawą i użyteczną alternatywą w ich intensywnym treningu militarnym.
Po latach zmęczony i postarzały Kamakura Ushogi wraz ze swoją rodziną przenosi się w swoje rodzinne strony do Okiro (Noshiro). Tam zakłada wraz z synem własną szkołę Ushogi Ryu Yawara Jutsu w której kontynuuje przekazywanie Yawara swoim uczniom oraz naucza filozofii tej sztuki walki, którą w XX wieku odnowił i rozpowszechnił Morihei Ueshiba jako Daito Aiki Jutsu, a potem AIKIDO, tak jak było nauczane w klanie Takeda Ryu. Poprzez wieki Ushogi Ryu i jej linia sukcesji mistrzów wpływała na liczne pokolenia mistrzów i ekspertów sztuk walki, inspirując i pogłębiając świadomość pokoleń z pomocą zasad Yawara Jutsu.
Miyamoto Musashi, wielki japoński mistrz szabli, studiował yawara-ge której zawdzięcza swoją zręczność w kakushi-jitsu - sztuce używania małych, łatwych do ukrycia i poręcznych broni. Inny system walki, Muso-Jikiden Ryu zawierał 100 technik służących do walki w zbroi, które razem znane były jako yawara-gi - miękkie. Techniki te można było z lub bez broni. Wszystkie te stare sztuki stały się częścią współczesnego ju-jutsu, jeśli jest oczywiście praktykowane prawidłowo z dobrych źródeł. W okresie Edo całe jujutsu było zwykle określane po prostu nazwą yawara, co pokazuje, że w mentalności japońskich wojowników są to synonimy "miękkiej drogi czy sztuki". Używano również zamiennie nazw wajutsu lub taijutsu.
W 1970 roku za sprawą Genshai Ushogi, 32-ego Soke Ushogi Ruy Yawara Jutsu, spadkobiercy założyciela systemu w Japonii, powstał pomysł odnowienia ducha szkoły, która znajdowała się w rękach nielicznych uczniów i kilku mistrzów tej dyscypliny walki. Rok później powstało The International Association of Japanese Yawara Jutsu, które narodziło się z kulturalnym celem rozpowszechniania praktyki Yawara Jutsu. Nowe stowarzyszenie poszukało wielu nowych uczniów, także poza Japonią, jednak skupia się na utrzymaniu prawdziwego ducha walki, głębokiej dyscypliny praktyki oraz zasad kodeksu bushido.
Yawara Jutsu jest prawdziwym studium ludzkiej anatomii, witalnych i fatalnych punktów na ciele człowieka, tworząc system nadający się do każdych warunków bojowych i wyzwań pola bitwy. W tej sztuce walki trzeba dużo i intensywnie ćwiczyć z broniami takimi jak katana (szabla) oraz yari (槍 - włócznia). Na tych broniach oparł swoje nauczanie także Morihei Ueshiba, który rozpowszechnił tę sekretną sztukę tak jak była znana wewnątrz klanu Takeda.
Oryginalne techniki Yawara Jutsu przeznaczone są i studiowane do tego, aby z łatwością pokonywać ręcznie przeciwników uzbrojonych w broń białą kłującą lub sieczną. Kamakura Ushogi pozostawił po sobie ponad tysiąc opisanych technik i metod samoobrony w rozmaitych sytuacjach pola bitwy czy potyczki z przeciwnikami. Częścią systemu jest dogłębna nauka shiatsu i kiatsu ryoho - metod uciskania punktów i przekazywania energii znanej jako ki (chi).
Soke Gensai Ushogi w latach 1975-1988 prowadził nauczanie w Hiszpanii, gdzie powstał pierwszy klub Yawara Jujutsu w Europie i na Zachodzie.
Yawara - Podstawy Etyki Wojowników
Praktyka budo, studia yawara, aikido, iaido, karate czy ju-jutsu powinny odbywać się w duchu BUSHIDO - kodeksu samurai czy bushi - rycerzy japońskich. BUSHIDO (czyt. buszi-dou) powstało poprzez zogniskowanie idei buddyzmu i sintoizmu w dawnej Japonii. Jest to kodeks o Drodze BU, Drodze Wojownika walczącego z własnym wnętrzem, oczyszczającego siebie. Drogę japońskich wojowników jako siedem cnót można streścić w następujących punktach:
1. GI - prawidłowa decyzja podejmowana w równowadze ducha. Właściwa i prawdziwa postawa. Kiedy muszę umrzeć po prostu umieram.
2. YU - bohaterska dzielność, odwaga, męstwo, brak jakiegokolwiek strachu.
3. JIN (dźin) - kosmiczna (duchowa) miłość, dobra wola skierowana do ludzkości, gotowość pomocy innym, chęć służenia światu.
4. REI - właściwe postępowanie, punkt zasadniczy, ceremonia, odpowiednie zachowanie, kulturalność.
5. MAKOTO - szczególna (całkowita) szczerość, prostolinijność, otwartość i tolerancja, ufność w siebie i w innych.
6. MEIYO - cześć i wspaniałość, wspaniałomyślność, budowanie dobrej postawy wobec ludzi i świata, dobroduszność, godność (arhata).
7. CHUGI (czugi, ćugi) - oddanie się, lojalność, pokora, wierność czy wiara, ale też brak przywiązania, zdolność do poświęcenia siebie.
Jest to siedem fundamentów ducha bushido na których opiera się nauczanie systemu yawara. Droga samurai jest niezbędna i absolutna. Praktyka pochodząca od ciała i wynosząca się przez podświadomość na wyżyny ducha jest podstawą. Przy wychowywaniu uczniów w dojo (czyt. dodźio) ma to ogromną wagę. Bushido nie jest filozofią - jest to silna praktyka, trening nad swoim wnętrzem i zewnętrzem.
Na Zachodzie z japońskiego budo przejęte zostały czcze techniki, z budo powstało wiele sportów. Jest to pusta forma bez żadnego Ducha Drogi (Dô, Tao, Deo). Takie ćwiczenie jest bezsensowne i bezcelowe. Nie da to efektów technicznych. Nikt bez ćwiczenia siebie w Duchu Drogi nie posiądzie umiejętności budo. Ludzie Zachodu próbują utożsamiać praktykę umysłu, praktykę bushido z filozofią raczej, niźli z praktyką. Jest to absurd.
Budo to praktyka wnętrza i zewnętrza, to ćwiczenie umysłu i ciała, to ścieżka do jedności. Nie ma filozofii w budo. Uczcie siebie poprzez działanie. W budo wszystko jest praktyką. Bushido kładzie w procesie wychowania nacisk na uspokojenie uczuć, zachowanie spokoju w każdej sytuacji, samokontrolę w stawianiu czoła wszelkim niepowodzeniom, nieprzywiązywanie się do idei narodzin czy śmierci, ubóstwienie czystości.
Japońskie BUDO to WASA plus ZEN. Wasa to zbiory technik, ruchów ciała, to sposób ćwiczenia ciała. Zen to praca nad umysłem i duchem. Nie ma sztuki walki bez wasa albo bez zen. Musi być jedno i drugie, aby mogła istnieć całość.
Ju-jutsu encyklopedycznie
Jujutsu lub ju-jutsu, jap. 柔術 jūjutsu, dosł."łagodna sztuka", "sztuka łagodności"; ju - jako miękkość, łagodność, giętkość lub elastyczność; jutsu - jako sztuka, technika, umiejętność lub magia - tradycyjna japońska sztuka walki lub metoda walki wręcz, bez broni lub z użyciem małego oręża, stosowana w ataku i obronie, w starciu z jednym albo kilkoma uzbrojonymi lub nieuzbrojonymi przeciwnikami. Tradycyjne jujutsu nie było sztuką walki przeznaczoną wyłącznie do obrony. Miało skutecznie "zniszczyć" przeciwnika i do minimum zmniejszyć możliwość kontrataku.
Nigdy nie istniało pojęcie "zakazanych technik" w ju-jutsu. Pełen zakres technik jujutsu obejmował chwyty (kumi), rzuty (nage), trzymania (osae), dżwignie (kansetsu), duszenia (shime), uderzenia (uchi), kopnięcia (keri) oraz ataki na punkty witalne (kyusho, tsubo). Jutsu w odróżnieniu od jitsu oznacza tak dopracowaną umiejętność, że wygląda jak sztuczka magiczna. Taki "magiczny" poziom umiejętności wymagano od ćwiczących metody techniczne jû czy yawara. Używanie wymowy jitsu sugeruje "słuszność" lub "prawdę" i nijak się ma do prawidłowego odczytywania znaku jû.
Większość systemów jujutsu w okresie Tokugawa wyznawało zasadę "ju yoku sei go" - miękkie dobrze włada twardym. Na bazie tej koncepcji wziął się pogląd, że chcąc pokonać silniejszego, słaby nie powinien mu stawiać oporu. Pogląd ten w walce wręcz przyjął się jako zasada, że słabszy musi ustąpić, dać się popchnąć lub pociągnąć, aby zniwelować przewagę przeciwnika. Jedna z późniejszych koncepcji jujutsu zapoczątkowana w okresie Meiji to znana zasada: "ustąp, aby zwyciężyć".
Później na początku XX wieku na bazie sportowego judo dołączono kolejną zasadę; "minimum wysiłku, maksimum skuteczności". Istnieje też trzecia, przyjęta głównie przez szkoły oparte na goshin-jutsu (samoobrona judo); "przez czynienie sobie dobra nawzajem do dobra ogółu". Dzisiaj większość pozajapońskich szkół jujutsu klasyfikuje się jako rzekomo nowoczesne (zob. modern jujutsu), które bardzo często zawierają uproszczone i zdeformowane techniki, elementy innych, czy lokalnych systemów walki wręcz. Ten styl bardzo często dostosowywany jest do potrzeb policji, czy wojska albo też realnej samoobrony. Style zwane "modern jujutsu" to zwykle bijatyka pozbawiona zasad moralnych, kultury duchowej, a bywa, że nawet ceremonii.
Hisamori Takeuchi Sensei uważany jest za formalnego stworzyciela miękkiej sztuki, który w 32 roku życia udał się na medytacje do świątyni Shinomiya. W wyniku bardzo rygorystycznych i wyczerpujących ćwiczeń doznał objawienia i stworzył czy raczej odnowił styl walki Kogusoku oraz otworzył szkołę swego imienia Takenouchi-Ryu. Mimo, że była to szkoła walki mieczem, to znalazły się tam chwyty i przechwycenia podobne do dzisiejszego jujutsu. Dlatego ta Szkoła jest wymieniana we wszystkich spisach tradycyjnych szkół jujutsu. Według pewnych legend lekarz Shirobei Akayama studiował w Chinach "technikę przywracania do przytomności". Po powrocie do Japonii osiadł w Nagasaki. Zimą obserwował, jak śnieg łamie gałęzie mocnych drzew, a zsuwa się z wiotkich gałęzi wierzby - dostrzegł w tym naturalnym zjawisku sposób pokonania w walce każdego przeciwnika. Naczelną zasadą tego, stylu jest - "ustąp aby zwyciężyć", która pozostaje aktualna we wszystkich Szkołach jujutsu. Na pamiątkę drzewa, które stało się jego natchnieniem nazwał go Yoshin-Ryu (wierzbowa szkoła).
Do klasycznych, najbardziej znanych w historii szkół jujutsu należą m.in. Daito Ryu, Kito Ryu, Yoshin Ryu czy Tenshin Ryu. Formy aiki-jutsu czy aiki-ju-jutsu należą również do klasycznych, tradycyjnych szkół ju jutsu - koryu bujutsu. Mimo zewnętrznego podobieństwa różnych szkół "łagodnej sztuki" różnią się one od siebie strategią i taktyką walki. Ju-jutsu jest bardzo bogate w techniki walki. Zawiera uderzenia, kopnięcia, całą gamę technik zapaśniczych (dźwignie, duszenia, rzuty itp.) oraz cały arsenał broni m.in. yawara, tambo, hambo, jo, bo, białe bronie jak yari (槍) czy naginata itp. Techniki ju-jutsu pozwalają obronić się przed jednym lub kilkoma przeciwnikami. Miejmy nadzieję, że w przyszłości chore ego (egotyzmy) rozmaitych samozwańczych "mistrzów" na zachodzie zmięknie na tyle, że albo zaniechają wprowadzania tysięcy naiwnych w błąd albo zaczną się z całą pokorą i oddaniem uczyć od mistrzów!
Ju-jutsu i aiki-jujutsu
Ju-jutsu jest starojapońską walką wręcz, prowadzoną - w zależności od sytuacji w sposób łagodny lub w formie ostrej, szczególnie w obronie życia. Celem tej sztuki walki jest obezwładnienie silniejszego lub uzbrojonego przeciwnika przy jak najmniejszym wysiłku, zazwyczaj bez użycia jakiejkolwiek broni.
Na podstawowe grupy technik walki w ju-jutsu składają się:
postawy obronne lub kontratakujące (tachi-waza),
uniki (kawashi-waza),
obroty ciała (tai-sabaki),
pady i przewroty (ukemi-waza),
bloki (uke-waza),
rzuty obezwładniające z użyciem rąk, nóg i bioder (nage-waza),
dźwignie bolesne na stawy (kansetsu-waza),
duszenia obezwładniające (shime-waza),
ciosy obezwładniające (atemi-waza)
uciski w miejsca wrażliwe na ciele (osae-waza).
Walka sparingowa, randori w ju-jutsu jest prowadzona w postawie stojącej i pozycji leżącej (tachi-waza i ne-waza). Aiki-jutsu i aikido uczą także prowadzenia walki w pozycji chodzenia w parterze (shikko). Jak widać zatem z różnorodności technik - ju-jutsu jest sztuką walki bardzo wszechstronną.
Japoński termin JU-JUTSU w dosłownym znaczeniu określa "łagodną sztukę", gdzie Ju = łagodny, Jutsu = sztuka. W dwuczłonowym terminie ju-jutsu kryje się głębszy sens i znacznie szersza wymowa niż ta, jaka mogłaby wynikać ze zwykłego dosłownego tłumaczenia tych dwóch zestawionych obok siebie słów. Dyletanckim błędem na Zachodzie jest używanie słowa "jitsu" zamiast "jutsu" w terminach takich jak ju-jutsu. Specjaliści piszący o "ju-jitsu" pokazują, że zupełnie nie mają pojęcia o czym piszą, a skoro nie znają prawidłowej nazwy, to należy ich zdecydowanie unikać!
Termin JU - to nie tylko "łagodny" lub "miękki", lecz również dobrotliwy, skłonny do ugody i ustępstw oraz misterny, czyli wykonany precyzyjnie, artystycznie i delikatnie. Natomiast termin JUTSU oznacza nie tylko "sztukę", umiejętność, sposób lub środek, lecz także biegłość w wykonywaniu pewnych czynności, opanowanie czegoś do perfekcji, talent, kunszt, działanie będące wyrazem zręczności, a także szeroko rozumiana doskonałość zarówno pod względem technicznym, fizycznym, jak też duchowym, umysłu i charakteru. Zatem termin JUTSU w japońskiej walce ju-jutsu ma podobną wymowę i sens, jak termin "DO", współtworzący nazwy takich walk japońskich, jak: aikido, judo, kendo itp.
Każdy poważny trening ju-jutsu odbywa się w warunkach dużej koncentracji, z zastosowaniem medytacji, technik oddechowych i koncentrująco-relaksujących, ćwiczeń rozwijających wewnętrzną siłę duchową "KI" ("CHI"). To wszystko ma wpływ na kształtowanie wartości duchowych i cech charakteru, a zwłaszcza potęgi woli. Ju-jutsu jako starożytny japoński system walki wręcz jest jakby pewnym przeniesieniem i "przedłużeniem" tradycji samurajskiej sztuki wojennej (BU-JUTSU lub BUDO) do obecnie ukształtowanych i aktualnie uprawianych form tej walki.
Pisząc o przeniesieniu dawnych tradycji sztuki wojennej Japonii do obecnie kultywowanych form ju-jutsu mamy na myśli nie tylko same techniki walki, lecz cały sztukę BU-JUTSU z jej nadbudową etyczno-filozoficzna, a więc obyczaje i wzory szlachetnego postępowania zarówno w walce obronnej, jak również w życiu. Należy zastrzec, że pod wspomnianymi nazwami z "DO" na końcu stosunkowo rzadko można znaleźć na Zachodzie autentyczny trening wojownika jaki prowadzono w Japonii, a liczne własne szkoły i style z Zachodu to zwykłe hochsztaplerstwo niedouków, którzy nie zdobywszy uznania mistrzów ani wysokich stopni pozakładali swoje własne style i szkoły, rzekomo dopasowane do mentalności współczesnych!
Ju-jutsu jest rodzajem walki o specyficznej, niezwykle bogatej i złożonej, a niekiedy skomplikowanej technice czy strukturze ruchów. Wykorzystuje się w niej bowiem, łącząc w cały system - wiele różnorodnych elementów ruchu. Z opanowaniem ju-jutsu wiąże się zatem przyswojenie technik rzutów, obaleń, dźwigni, duszeń, ciosów, kopnięć, ucisków, padów i przewrotów, uników, bloków, postaw, obrotów ciała itp. Toteż nie jest sprawą przypadku, że tak skomplikowaną umiejętność - jaką jest ju-jutsu - nazywa się SZTUKĄ WALKI WRĘCZ, albo SZTUKĄ WALKI OBRONNEJ. Ju-jutsu tradycyjne nie jest dyscypliną sportu, w której rozgrywa się zawody podobne do judo, ale bojową sztuką walki. To judo powstało jako sport wyczynowy na bazie starożytnych szkół ju-jutsu!
Podstawowa zasada ju-jutsu, streszcza się w słowach "ustępować, aby zwyciężyć" i wynika z samej nazwy tej sztuki walki. Słowa ju-jutsu - oznaczające w języku japońskim "łagodną sztukę" - należy rozumieć jako specyficzną umiejętność lub charakterystyczną sztukę ustępowania przed brutalną i przeważającą siłą przeciwnika, aby w ten sposób łatwiej i "łagodniej" pokonać go w samoobronie. Pierwsza zasada ju-jutsu znalazła szerokie zastosowanie w wielu sytuacjach samoobrony, zwłaszcza w nierównej walce z przeciwnikiem silniejszym fizycznie lub uzbrojonym. Dzięki niej właśnie osobnicy słabsi fizycznie, a także kobiety i dzieci mogą z powodzeniem obronić się przed atakiem napastnika silniejszego fizycznie, czy brutalnego.
Różne szkoły ju-jutsu i ich mistrzowie w odmienny sposób traktowali wyeliminowanie z walki przeciwnika. To natomiast było uwarunkowane tym czy sztukę tą stosowano na polu walki czy też na dworze, gdzie najczęściej chodziło o obezwładnienie agresywnego napastnika. Samo atemi jako technika uderzeniowa w zależności od szkoły traktowano odmiennie, a zapiski o walkach toczonych przy użyciu atemi pojawiły się już w 720 roku e.ch. W jednych szkołach atemi służyło do odwrócenia uwagi od właściwej techniki kończącej starcie, w innych doskonalono tak ciało, aby jedna technika atemi mogła zakończyć walkę. Przykładem takiej szkoły jest Sho Sho Ryu gdzie duży nacisk kładziono na fizyczne przygotowanie adepta i opanowanie atemi zapewniające zakończenie walki.
Techniki szkoły jujutsu miały sprawdzać się na polu bitwy, kiedy to wojownik utracił zasadniczy oręż, jak i na dworze doskonalone przez straż przyboczną jako system obrony księcia i dworu. Tutaj znajdował się bogaty arsenał technik obezwładniania przeciwnika nie czyniąc mu przy tym krzywdy. Skoro stosowano ją również na polu walki nie służyła wyłącznie do obrony i żaden jej adept nie czekał na atak przeciwnika, był zdecydowany zaatakować pierwszy. Techniki nie były punktowane jak w obecnych sportach walki. Miały za zadanie wyeliminować przeciwnika z dalszej walki. Rzuty wykonywano tak, aby przed upadkiem przeciwnik posiadał możliwie rozległą kontuzję np. kończyny.
Dzisiaj są to wszystko techniki zabronione w japońskich sportowych walki. Sam upadek przeciwnika zwykle kończyła technika atemi. Fakt ten zmuszał broniącego do możliwie skutecznego unikania rzutu np. przez wykonanie kontr rzutu lub tuż po upadku w celu uniknięcia kończącej starcie techniki sam z wyprzedzeniem wykonywał kontr technikę. Najczęściej realizowano to zadanie wykonując wyprzedzające uderzenie lub kopnięcie. Praktycznie wszystkie szkoły, choć w różnych proporcjach posiadały w swym arsenale bogaty zestaw uderzeń, rzutów, padów trzymań, duszeń.
Ażeby techniki jujutsu mogły sprawdzać się w starciu z kilkoma przeciwnikami musiały spełniać liczne bojowe wymogi. Technika musiała być prosta i zarazem skuteczna. Poświęcano zatem wiele uwagi na poznanie ludzkiej anatomii co zapewniało skuteczne wykonanie technik bojowych. Używane zbroje w znaczący sposób ograniczały możliwości stosowania uderzeń. Cały system musiał zatem uwzględniać wszystkie ograniczające czynniki. Adept jujutsu i aikijujutsu aby być skutecznym musiał poznać wady i zalety swojego arsenału technicznego. Stosowano bogaty arsenał broni siecznej oraz kukushibuki - ukrytej broni, hibuki - tajnej broni, shikomibuki - podstępnej broni. Stosowano, więc specjalnie konstruowane wachlarze, rodzaje kastetów, ostrzy, które z łatwością można było ukryć w dłoni aby zyskać efekt zaskoczenia. Rodzaje pierścieni z kolcami zwiększającymi efektywność chwytu czy uderzenia. Sznury wyposażone w uchwyt używane przy kontrataku najczęściej do uderzeń, aby następnie sznurem skrępować przeciwnika.
Bardzo burzliwa historia Japonii, brak spadkobiercy szkoły i inne czynniki spowodowały, że wiele ryuha nie przetrwało próby czasu. Są też takie, które mają znaczący wpływ na powstanie innych koryu ju jutsu. Na pewno warto w tym miejscu przytoczyć Takenouchi Ryu uważaną obecnie za najstarszą działającą ju jutsu ryuha. Wywarła ona znaczący wpływ na inne powstałe ryuha, podobnie zresztą jak inne niewymienione tutaj szkoły. Twórcą tej szkoły był kasztelan zamku Ichinose Takenouchi Nakatsukasadayu Hisamori zmarły w 1595 roku w wieku dziewięćdziesięciu trzech lat. Swoistym fenomenem jest fakt, iż po dzień dzisiejszy szkoła pozostaje w rękach rodziny Takenouchi.
W autentycznym ju-jutsu, yawara czy aiki-jutsu nie ma stopni typu 10 kyu czy 7 kyu. Prawdziwy system nadawania stopni zaczyna się od 5 kyu, a kończy na 1 kyu, oryginalnie zawierając tylko trzy stopnie certyfikacji: shoden, chuden i okuden. Czarny pas, to nie tyle jakiś sportowy dan, ile certyfikat kirikami. System z pięcioma grupami kyu i kolorowymi pasami jest stosunkowo nowoczesny, a w dawnych czasach wystarczały tylko trzy grupy treningowe na różnych poziomach zaawansowania. Podaję jednak najczęściej używany w Japonii system z pięcioma kolorowymi pasami uczniowskimi:
5 Kyu - pas żółty
4 Kyu - pas pomarańczowy
3 Kyu - pas zielony
2 Kyu - pas niebieski
1 Kyu - pas brązowy
Stosowanie takiego systemu pięciu grup kyu wymaga zasadniczo prowadzenia osobnych treningów dla każdego poziomu trzy razy w tygodniu po około 2 godziny! Nie istnieją też w systemie dan stopnie powyżej 10 dan, gdyż sama nazwa "dan" wyklucza w tradycjach japońskich ilość stopni większą niż 10, co pokazuje, jak ludzie na Zachodzie z powodu głupoty wierzą w oszustów i hochsztaplerów, którzy sami sobie nadają kolejne dany powyżej stopnia 10 dan!
Daito Ryu Aikijujutsu
Daito Ryu jest jednym z najsławniejszych i najskuteczniejszych klasycznych kierunków ju-jutsu. System ten został stworzony przez mistrza Minamoto no Shinra Saburo Yoshimitsu (1045 - 1127) ostatniego wnuka cesarza Seiwa. Yoshimitsu nauczał so-jutsu (włócznia), to-ho (metody walki mieczem) i tai-jutsu (sztuka walki ciałem). Wsławił się jako lekarz. Przeprowadzał sekcje zwłok na zabitych kryminalistach i przeciwnikach. Na podstawie swoich badań opracował techniki gyakute i ichigeki hissatsu, "techniki zabijania jednym uderzeniem". Na bazie szkoły Daito Ryu powstały takie znane kierunki jak aikido, hakkoryu i hapkido. Do najbardziej znanych współczesnych mistrzów Daito Ryu należał Sokaku Takeda (1858 - 1942). Był on nauczycielem Morihei Ueshiba, twórcy aikido i Ryuho Okuyamy, twórcy hakkoryu. Jeden z jego uczniów Horikawa Kodo (1894 - 1980) został oznaczony najbardziej prestiżowym odznaczeniem w społeczności japońskiego budo - "Orderem wiecznego panowania ". Mimo, że obecnie jest na świecie wiele szkół, które noszą nazwę Daito Ryu, tylko w nielicznych nauczany jest oryginalny przekaz rodziny Takeda z Japonii.
Wymieniamy tylko kilka, najbardziej znanych szkół jujutsu. Tenshin Shoden Katori Shinto Ryu została założona przez mistrza Choisai Ienao. Nauka w szkole oprócz walki wręcz zawierała również naukę posługiwania się broniami jak również naukę strategii wojennej i budowy fortyfikacji. Co ciekawe ten system jest nauczany w Japonii cały czas w niezmienionej formie. Inny słynny system to Kito Ryu stworzony przez mistrza Ibaragi Sensai. Mistrz Jigoro Kano oparł swój system walki Judo Kodokan w dużej mierze o techniki tej szkoły. W 1616 mistrz Oguri Niemon założył swoja szkołę pod nazwą Oguri Ryu Ju Jutsu. Charakterystyczne dla tej szkoły były techniki opracowane dla ludzi walczących w zbroi i bez. Główna doktryna szkoły - Wajutsu (sztuka miękkości) odnosiła się do łagodnych, ale bardzo skutecznych technik walki. W Europie i USA najbardziej znana jest szkoła Yoshin Ryu. Założona została około 1680 roku przez mistrza Akayama Shirobei Yoshitoki. Uczniowie tej szkoły byli prekursorami i twórcami wielu znanych szkół ju-jutsu w Japonii. W sumie kroniki japońskie wspominają o około siedmiuset historycznych szkołach ju-jutsu.
Aikido - Mistrzostwo YAWARA
Aikido w wolnym przekładzie oznacza "Drogę harmonii", co odpowiada idei Wa-jutsu. W tej sztuce walki w odróżnieniu od tradycyjnych szkół ju-jutsu nie używa się w początkowym treningu oryginalnych, ostrych broni. Miecz został zastąpiony drewnianym bokken, tanto - nóż jest również drewniany. Trzecim popularnym przyrządem jest jo - kij długości około 130 cm. Mistrz Morihei Ueshiba ostatecznie ukształtował swoją szkołę w 1942 roku. O'sensei był człowiekiem bardzo religijnym, utrzymywał w systemie aikido elementy medytacji zen jak i zasady moralne z religii Shinto. Zasady techniczne Aikido polegają m.in. na nie stawianiu oporu przeciwnikowi, ale wręcz wchłanianiu jego ataku. Morihei Ueshiba przez wiele lat uczył się sztuki walki w szkole Daito Ryu Ju Jutsu bezpośrednio u mistrza Sokaku Takeda. W Aikido nie ma zawodów, wyróżnia się jednak wiele odmian i kierunków. Tzw. "miękkie" kierunki służą głownie jako formy rekreacyjne, dla zdrowia, natomiast "twarde" bardziej ukierunkowane są na naukę samoobrony. Oryginalne techniki Morihei Ueshiba są bardzo skuteczne i oddają bojowy poziom wojownika budo znającego biegle tajemne metody Daito-Aiki-Jutsu znane też jako Yawara.
Yawara - jako broń Ju-Jutsu
Yawara (Suntetsu) - kijek o długości około 15 cm, broń stosowana przez Ninja i w Ju-Jutsu. Od niej pochodzi Kubotan - współczesna broń używana w Karate, zmodyfikowana z Yawara przez Mistrza Takyuki Kubota. Jest to kawałek drewna lub obecnie nawet pręt ze stali lub aluminium o końcówkach mających małą powierzchnię. Służy do naciskania na punkty witalne lub zadawania w te punkty silnych uderzeń. Jak wiadomo, ta sama siła przyłożona do małej powierzchni ciała wywiera znacznie większy nacisk, niż rozkładająca się na dużej powierzchni.
Zaleta umiejętności posługiwania się współczesnym kubotan jest to, że można go mieć legalnie przy sobie np. jako brelok do kluczy. Także długopis, czy kawałek patyka, bądź inny podobny przedmiot pod ręką może stać się w sytuacji zagrożenia substytutem tej broni. Istnieje jeszcze broń tradycyjna znana jako Tekko. Jest to broń z Okinawy. Niestety w Polsce zostałaby zaklasyfikowana jako kastet wojskowy. Kastety są jednak prawnie zabronione, ze szkodą dla ofiar przestępstw - masowo w Polsce źle traktowanych przez policję.
Yawara wywodzi się od dobrze znanej mitycznej broni z północnej Indii i Tybetu zwanej piorunową lub diamentową, w sanskrycie vajra (wadźra), po tybetańsku dorje (dordźe). Kubotan jest najbardziej wzorowany na tradycyjnej buddyjskiej broni z Tybetu znanej jako purba (phurba). Ludzie zamiast wymyślać swoje własne modele starej broni powinni bardziej sięgać do buddyjskich i wschodnich źródeł, aby zacząć uczyć się użycia oryginalnych rodzajów tajemnej broni białej do walki wręcz.
Krótki kijek długości 8 cali czyli około 20 cm to yubi-bo - inna dobrze znana odmiana yawara w tradycyjnych stylach jak jujutsu czy aikijujutsu. Yubi-bo jest bardziej popularną bronią wśród japońskich szkół ninja, a służy od zawsze do atakowania punktów witalnych przeciwnika oraz do skutecznego wykonywania dźwigni.
Najbardziej znane szkoły jujutsu i aikijutsu powstałe przed 1900 rokiem:
DAITO HAKUTSU RYU
JUKI RYU
JUKISHIN RYU
KITO RYU
KYUSHIN RYU
MIURA RYU
SEKIGUCHI RYU
SHIBUKAWA RYU
SHIN NO SHINDO
SOSUISHITSU RYU
TAKEDA RYU
TAKENOUCHI RYU
TENJIN
SHINYO RYU
YAGYU SHINGAN RYU
YOSHIN RYU
Historia Japonii - Osiem Okresów
Japońska historia tradycyjnie dzieli się na osiem okresów:
Okres starożytny, przed 650 A.D
Okres Nara, od 650 do 793 A.D
Okres Heian, od 794 do 1191 A.D
Okres Kamakura, od 1192 do 1336 A.D
Okres Muromachi lub Ashikaga, od 1337 do 1563 A.D
Okres Azuchi lub Momoyama, od 1564 do 1602 A.D
Okres Edo lub Tokugawa, od 1603 do 1867 A.D
Okres Współczesny lub Meiji, od 1868 do teraz
Słowniczek Japońskich Komend i Zwrotów:
Kamae - Pozycja walki
Hajime - Zaczynać, naprzód
Yame - Stop, stać
Kime - Skupienie
Rei - Pokłon
Yoi - Gotowi
Hidari - Lewy
Migi - Prawy
Ohayo - Dzień dobry, cześć w klasach porannych.
Konnichi wa - Dzień dobry mówione po południu, od 12-tej do 5-tej.
Kon Bon Wa - Dobry wieczór w klasach po godz. 17-tej.
Arigato - Dziękuję
Japoński Słowniczek - Liczenie
Jeden - Ichi (Ic)
Dwa - Ni
Trzy - San
Cztery - Shi/n (Yon)
Pięć - Go
Sześć - Roku (Rok')
Siedem - Shichi (Shic)
Osiem - Hachi (Ac)
Dziewięć - Ku (Kyu)
Dziesięć - Ju (Dźiu)
Jedenaście - Ju Ichi
Dwanaście - Ju Ni
Dwadzieścia - Ni Ju
SŁOWNIK BUDO
Transliteracja z języka japońskiego używa kilku głosek których odczytywania należy się nauczyć:
y - czytamy jak polskie "j",
j - czytamy jak polskie "dź",
w - czytamy jak polskie "ł"
r - czytamy jak polskie gardłowe "rl",
z - czytamy jak polskie "dz",
sh - czytamy jak polskie "ś" lub miękkie "sz",
ch - czytamy jak polskie "ć" lub miękkie "cz",
ts - czytamy jak polskie "c",
ago - podbródek
agura - siad skrzyżny
ai - harmonia, miłość
ai hanmi - układ, w którym ćwiczący stoją w tej samej pozycji
aiki - stan harmonii wnętrza, ducha i energii
arigato - dziękuję
ashi - noga
ashi waza - technika nożna
ashikubi - grzbiet stopy, staw skokowy
atama - głowa
atemi - uderzenia, ataki na wrażliwe miejsca ciała ludzkiego
atemi waza - technika uderzeń
awase - łącznie, razem
awase waza - techniki łączone
ayumi ashi - krok zwykły, spacerowy
barai - zamiatanie, zagarnięcie
basami - nożyce
bo - kij, laska, pałka
boken - drewniany miecz
bu - w założeniach - wojskowy, odnoszący się do sztuki wojennej
budo - ogólna nazwa sztuk walki
bushi - wojownik
Bushido - kodeks regulujący życie wojowników
butsukari - automatyzacja ruchów
chikama - najkrótszy dystans
chikara - siła
chikuden - szybkość
chi mei - cios śmiertelny
choto - niewielkie zagłębienie między oczami
chu - centrum, środek
chudan - poziom środkowy ciała od obojczyków do pasa
chugaeri - fikołek, przewrót
chui - ostrzeżenie, upomnienie
chusoku - część podeszwy u podstawy palców stopy
dan - poziom, stopień mistrzowski
de - wyjście, wystawienie
do - droga, sposób osiągnięcia czegoś
dojime - ściskanie tułowia przeciwnika
dojo - sala, w której trenuje się sztuki walki
dokko - okolica poniżej małżowiny usznej
domo arigato - dziękuję bardzo
dori - uchwycenie
embu sen - linia poruszeń, określona trasa po której porusza się zawodnik wykonujący kata
empi - łokieć
encho - przedłużenie czasu walki
eri - kołnierz
fukukoso - splot słoneczny
fumi - tupać
fusegi kata - sposób obrony
fusensho - walkower
gaeri - mały obrót
gaeshi - kontratak
gake - otoczyć, owinąć, zahaczyć, łamać
ganchu - górna część lewej połowy klatki piersiowej
gansei - gałka oczna
garami - uchwyt zamykający, klucz (zapaśniczy)
gedan - poziom ciała od pasa w dół
geiko - trening, ćwiczenie
gekon - punkt poniżej wargi dolnej
geri - kopnięcie
geta - rodzaj sandałów
gishi - gi - honor, prawość; shi - wojownik, samuraj, co daje człowieka honoru, prawego wojownika
gito - T.K.O. (technika knock out)przegrana zawodnika z powodu kontuzji
go - siła
goshin jitsu no kata - forma samoobrony w judo na czarny pas
goshi - biodro
guruma - koło
hachimaki - bawełniana opaska na czoło lub chustka na głowę, chroniąca oczy przed spływającym potem. Założenie opaski ma również znaczenie symboliczne - pełnej koncentracji sił psychicznych i fizycznych w czasie treningu
hadaka - nagi, goły
hai - tak
haishu - grzbietowa powierzchnia otwartej dłoni
haito - wewnętrzna krawędź dłoni przy maksymalnie przywiedzionym kciuku
hajime - początek, naprzód
hakama - spodnie, dolna część japońskiego ubioru
hane - skok, sprężyna, skrzydło, wybuchać
hanmi hantachi waza - walka treningowa, w której jeden z partnerów siedzi i wykonuje techniki obronne, drugi atakuje w pozycji stojącej
hansoku - dyskwalifikacja
hansoku make - przegrana za naruszenie przepisów, dyskwalifikacja
hantei - orzeczenie sędziowskie, werdykt
happo - no kuzushi - wychylenie w ośmiu kierunkach
hara - brzuch
harai - zmiecenie, zagarnięcie, podcięcie
hasami - nożyce
heiken - powierzchnia zaciśniętej pięści od wewnątrz
heiko - równolegle
henka - odmiana, zmiana
hente - zmiana zwyczajowo przyjętej w danej technice funkcji rąk, np. wykonanie ataku ręką blokującą
hidari - lewy
hiji - łokieć
hiki wake - remis
hira - płaski
hirate - uderzenie płaską dłonią, stosowane głównie w sumo
hishigi - łamanie, zmiażdżenie
hitosashiyubi - palec wskazujący
hiza - kolano (hittsui, hizagashira, shittsui)
hizakansetsu - przednia powierzchnia kolana
hizo - żebra, również okolica nerek
ho jutsu - sztuka strzelania
hombu - sztab, główna kwatera
hon - zasada, podstawa
hyoshi - rytm
ibuki - rodzaj oddychania w karate
ima ichido - jeszcze raz
ippon - jeden punkt, punkt
irimi - wejście
isshin - serce
jigotai - postawa obronna
jikan - czas - termin nakazujący zatrzymanie stoperów, aby danej chwili nie wliczać do czasu walki
jinchu - punkt między nosem a górną wargą
jitte - broń o długości krótkiego miecza, w kształcie dwuramiennego widelca o nierównej długości ramion
jo - miejsce, plac, pole
jo - kij używany w aikido
jodan - górny poziom ciała, szyja i głowa
josokutei - por .chusoku
ju - zwinnie, miękko
ju - podudzie
juji - krzyż, skrzyżowanie
ju-jutsu - łagodna sztuka
junbi taisho - wolne ćwiczenia gimnastyczne
ju no kata - formy zwinności, łagodności, formy ćwiczeń dla kobiet i młodzieży
jyoga - wyjście poza wyznaczone pole walki
kaeshi - kontratak
kaeshi waza - technika kontrataku
kaete - obrócić się o 180 stopni
kage - tylna strona
kagi tsuki - hak, krótki cios sierpowy
kai - organizacja
kaihi - składka członkowska
kaisetsu - wyjaśnienie, wytłumaczenie
kaiso - twórca systemu
kakato - pięta
kake - objąć, obchwycić, w judo końcowa faza ataku
kakotsu - kostka
kakumaku - przepona
kakusei - oczyszczenie, reforma, zreformowanie
kamae - określona postawa, pozycja do walki
kami - wierzchołek, górna część
kancho - szef, dyrektor
kani - krab
kanki geiko - trening zimowy
kansetsu - staw, wiązadło stawowe
karate do - system samoobrony z wysp Riukiu
kari (gari) - ścinanie, ścięcie, podcięcie
kata - bark
kata - (jedna)strona
kata - forma, kształt, formy poszczególnych technik, wykonywane w ułożonym z góry porządku
kataha - jedno skrzydło, połowa
katame waza - chwyty, technika chwytów
katate - jedna ręka
katsu - przywracanie do przytomności
kawashi - unik
kawazu gake - oplatanie nogi przeciwnika
keiko (geiko) - trening, ćwiczenie
keikogi - ubiór do ćwiczeń, strój ćwiczebny
ki - siła, energia wewnętrzna, duch
kiba - jeździec
kihon - postawy, techniki podstawowe
kinryoku - siła fizyczna, siła mięśni
kinteki - genitalia
kiri - ostrze
kiru - kroić, przycinać
kissaki - szczyt miecza
ko - (w założeniach) mały, nieznaczny
koho ukemi - pad w tył
koken - grzbietowa powierzchnia zgiętego nadgarstka
kokoro - duch, serce
kokotsu - piszczel
kokyu - rodzaj oddychania z kontrolowanym wydechem
kombanwa - dobry wieczór
komi - przeciwko, wewnątrz
konichiwa - dzień dobry (po południu)
koshi (goshi) - biodra, lędźwie, talia
koshi waza - techniki biodrowe
kote - nadgarstek
koto - krtań
koyubi - piąty, mały palec
kubi - szyja
kumade - bambusowe grabie
kumi - chwyt, uchwyt
kumi kata - sposób uchwytu
kuruma (guruma) - koło (u wozu), wóz
kuzure - burzenie, psucie, wariant, odmiana
kuzushi - niszczenie, wytrącenie przeciwnika z równowagi, wychylenia
kyo - grupa
kyokugei - akrobatyka, ćwiczenia akrobatyczne
kyoei - pacha
kyokai - stowarzyszenie, towarzystwo
kyokotsu - kość policzkowa
kyu - stopień uczniowski
kyusko - punkty ciała wrażliwe na uderzenia
ma - rzeczywisty, właściwy, słuszny
ma ai - średni dystans, odpowiedni, właściwy dystans
mae - przód
maki komi - zwinąć, zwijać, objąć, wciągnąć
maitta - poddaję się
maki - krążek, zwój
makiwara - zwinięta słoma, przyrząd do ćwiczenia uderzeń
maku no uchi - zawodnik sumo I stopnia
makushita - zawodnik sumo II stopnia
marui - techniki po łukach stosowane w aikido
mata - pachwina
mate - puść, komenda przerywająca walkę
mawashi - toczyć, kręcić, obracać
meguri - ruch okrężny nadgarstków
migi - prawy, prawa strona
mikatsuki - przybierający księżyc, wznosić się, wzmagać, przybierać
mimi - ucho
mizu - woda
modoru - wracać, zawracać (np. chuo ni modoru - powrócić do centrum)
mokuso - medytować, medytacja
morote - obie ręce, w dwóch rękach
mune - pierś
murasame - okolica, gdzie wyczuwa się bicie tętnicy szyjnej
musubi - węzeł, zawęźlić, zacieśnić
nagashi - zamiatać
nage - rzut
nage no kata - formy rzutów
nage waza - techniki rzutów
naginata - rodzaj halabardy z brzeszczotem podobnym do długiego, lekko wygiętego noża
nakadaka - wypukły nami - średni, zwykły
natsu geiko - trening letni
ne - obalenie, kładzenie
neko - kot
ne waza - techniki (walki) w leżeniu
Nippon, Nihon - Japonia
nodobokote - krtań, "jabłko Adama"
nogare - spokojne, głębokie oddychanie w karate
nukite - "ręka włócznia", opuszki palców
o - (w założeniach) wielki, duży
obi - pas
okuri - wysłanie, wypchnięcie
omote - do przodu
onegai shimasu - proszę naucz mnie, proszę o naukę
osae - naciskać, napierać
osae komi - przytrzymanie, trzymanie
osaekomi waza - techniki trzymań
otoshi - obniżać, opuszczać
oyayubi - kciuk
ozeki - mistrz sumo
pantsu - spodenki gimnastyczne
Porando - Polska
randori - w judo i aikido: rodzaj ćwiczeń, walka
remmei - związek, unia
renraku waza - techniki łączone
renshu - trening, ćwiczenia, zajęcia praktyczne
renzoku waza - seria technik
riken - por. uraken
ritsurei - pozdrowienie (ukłon) w pozycji stojącej
ryu - (w założeniach) sposób, szkoła, system
ryudotai - płynność
ryusei - pułapki
sabaki - skręty ciała
sankaku - trójkąt
sasae - podpora, podparcie, zatrzymanie, zablokowanie
sayonara - do widzenia
se - grzbiet, plecy
seika tanden - środek ciężkości ciała
seiken - powierzchnia uderzająca pięści
seiryoku-zenyo: zasada najefektywniejszego życia siły czy energii
seiza - pozycja siedząca
sempai - "starszy rangą" sen i - wola walki
sensei - mistrz, nauczyciel
seoi - wziąć na plecy, nieść na plecach
shihan - mistrz, profesor
sahiho - cztery bloki, wszystkie kierunki
shiho nage - rzut w czterech kierunkach
shikaku - martwy kąt, punkt
shikko - poruszanie się na kolanach
shime waza - technika duszeń
shintai - poruszanie się do przodu i cofanie się, ruch, poruszanie się
shiroi - biały, zawodnik walczący po lewej stronie planszy
shisei - postawa
shisenhontai - zasadnicza postawa naturalna
shisentai - postawa naturalna
shitsu kansetsu - dół podkolanowy
sho - rozpoczynać (shodan - pierwszy Dan)
shobu - zwycięstwo lub przegrana, w sporcie: mecz, spotkanie, walka
shobu - walka, mecz
shomen - do przodu
shuriken - sztylet, nóż do rzucania, wielokątne gwiazdy stalowe do rzucania
shotei - por. Teisho
shuto - zewnętrzna, łokciowa krawędź dłoni
sobi - górna część łydki
sode - rękaw
soke - mistrz, spadkobierca, sukcesor, głowa szkoły
sokumen - strona, bok
sokuto - zewnętrzna krawędź stopy
sono mama - tak, jak w tym stanie, w judo: komenda "bezruch"
sore made - aż dotąd, koniec, w judo: komenda "koniec walki"
soremade - koniec walki, stop
soto - zewnętrzna strona
sumi - róg, narożnik, kąt
suri ashi - jeden ze sposobów poruszania się po macie
sutemi - poświęcenie się, ryzykowanie
suwari waza - techniki walki stosowane pomiędzy siedzącymi partnerami
tachi - pozycja stojąca
tachi - długi miecz(noszony na rapciach)
tachi dori - techniki obrony przed przeciwnikiem uzbrojonym w miecz
tachi rei - pokłon w pozycji stojącej
tachi waza - techniki wykonywane w pozycji stojącej
tai - ciało
taicho - kapitan zespołu w karate sportowym
tai sabaki - ruchy skrętu i obrotowe, obroty tułowia
takate - ramię
take - bambus
tameshiwari - rozbijanie, łamanie desek
tanden - podbrzusze, dolny zbiornik siła życia
tandoku renshu - techniki wykonywane bez przeciwnika
tani - dolina
tanto jutsu - walka nożem
tatami - mata treningowa
tate - od góry do dołu
tate - długość, wysokość, podłużny, pionowy, wzdłuż, równoległy
te - ręka
te gatana - ręka miecz, (por.shuto)
teisho - wewnętrzna powierzchnia dłoni, nasada, podstawa dłoni
teisoku - wewnętrzna krawędź podeszwy
tendo - ciemię
tenkan - zejście z obrotem o 180 stopni
te waza - techniki ręczne
tobi, tobu - lecieć, skakać, szybować
tokui waza - ulubione techniki, najlepiej opanowane techniki
to ma - duży dystans
tombo gaeri - koziołek, przewrót
tori - w sztukach walki - atakujący
tsubame - jaskółka
tsubame gaeshi - jaskółcza kontra
tsugi ashi - dostawienie nogi, jeden ze sposobów poruszania się po macie
tsukami - uchwyt
tsuke - uderzać, pchać, bić
tsuki - uderzenie po linii prostej, pchnięcie
tsukkomi - pchać
tsukuri - w judo - druga faza ataku
tsumaseki - w karate - opuszki palców stóp jako powierzchnia uderzająca
tsuri komi - połączony ruch pociągania - "wejście" i unoszenie
tsuzuke - następować
tsuzukete hajime - podjąć przerwaną walkę
uchi - wnętrze, wewnętrzna część, uderzenia po łukach, po trajektoriach innych niż linia prosta
uchi deshi - bezpośredni uczeń mistrza
uchikurobushi - kostka przyśrodkowa
ude - ramię
uke - partner do ćwiczeń
uke dachi - postawy obronne
ukemi waza - pady i przewroty
uki - postawienie, umieszczenie
ura - odwrotna strona, tył
uraken - tył pięści, głowa II i III kości śródręcza widziana od strony grzbietu pięści
ushiro - tył, tylnia strona
utsuri - zmiana, przeniesienie, przejście
wakare - być rozdzielonym, oddzielonym
waki - strona, bok, pacha
wan - por. ude
wara - słoma (makiwara - zwinięta słoma)
washi - orzeł
washide - ręka orła, szpony orła
waza - technika, metoda, zespół technik
waza ari - przewaga, pół punktu
yama - góra
yama zuki - uderzenie oburącz, w taki sposób że jedna ręka atakuje poziom jodan a druga gedan
yame - stop
yoi - gotów, pozycja gotowości
yoko - bok
yomi - umiejętność czytania zamiarów z twarzy przeciwnika
yoshi - w porządku, w judo - komenda wznawiająca walkę po przerwaniu jej przez sędziego
yubi - palec
yudansha - posiadacz stopnia mistrzowskiego
yusei gachi - wygrana przez przewagę techniczną
zarei - pokłon w pozycji klęczącej
zenpo ukemi - pady w przód
zen - medytacja, kierunek filozoficzno-religijny
zubon - spodnie treningowe
Zarys programu technicznego w Europie
TECHNIKI WEWNĘTRZNE
techniki oddechowe
relaksacja
medytacja
ruchowe techniki relaksacyjno-medytacyjne
TECHNIKI ZEWNĘTRZNE - techniki walki
1. SHISEI - POSTAWY
Shi-hontai - porządkowa (frontalna)
Shizentai - zaczepna (frontalna, prawa, lewa)
Jigotai - obronna (frontalna, prawa, lewa)
Kamae - trójkątna postawa do walki
Zen-kutsu-dachi - wykroczno-zakroczna postawa do walki
W czasie zajęć treningowych z partnerem wyróżnia się pozycje ai-hanmi (taką jak partner) i gyaku-hanmi (pozycję odwrotną od tej jaką ma partner).
2. SHINTAI - PORUSZANIE SIĘ
tsugi-ashi - krok dostawny
ayumi-ashi - krok przestawny (chodzony)
tobi konde - odskoki i doskoki
tai-sabaki - obroty tułowia
uniki - zejścia z linii ataku
tenkan - zwroty tułowia
3. UKEMI-WAZA - PADY I PRZEWROTY
koho-ukemi - pad w tył, pad w tył na łopatki
yoko-ukemi - pad w bok
zenpo-ukemi - pad w przód prosty, kołyskowy
zenpo-kaiten-ukemi - przewrót w przód, z przeszkody, przez przeszkodę
koho-kaiten-ukemi - przewrót w tył, z przeszkody, przez przeszkodę, przez bark do leżenia przodem, miękki przewrót w tył
renzoku-ukemi-chugaeri - pady i przewroty kombinowane
4. NAGE-WAZA - RZUTY
sutemi-waza - rzuty poświęcenia (z upadkiem)
kaeshi-waza - kontrrzuty
koshi-waza - rzuty biodrowe
te-waza - rzuty ręczne
ashi-waza - rzuty nożne
5. KANSETSU-WAZA - DŹWIGNIE
gyaku-te-yubi-waza - dźwignie na palce
gyaku-te-kubi-waza - dźwignie na nadgarstki
dojime-waza - dźwignie (ściskania) nożycowe
ashi-kansetsu-waza - dźwignie na nogi
gyaku-kubi-waza - dźwignie na szyję
6. SHIME-WAZA - DUSZENIA
shime-ai - za pomocą ubrania (kimona)
hadaka-jime - "gołe" duszenia - bez pomocy ubrania
ashi-jime - duszenia nogami
7. OSAEKOMI-WAZA - TRZYMANIA OGRANICZAJĄCE RUCHY
8. ATEMI-WAZA - TECHNIKI UDERZANIA
1. oi-zuki
2. gyaku-zuki
3. uraken-uchi
4. tettsui-uchi
5. kizami-zuki
6. teisho-zuki
7. mawashi-zuki
8. ura-zuki
9. ago-zuki
10. tate-zuki
11. kagi-zuki
12. gedan-zuki (shita-zuki)
13. morote-zuki
14. heiko-zuki
15. awase-zuki
16. hasami-zuki
17. yama-zuki
18. ippon-nukite-ate
19. nihon-nukite-ate
20. nukite
21. ipponken
22. nakadakaken
23. hiraken
24. shuto-uchi
25. haito-uchi
26. haishu-uchi
27. ni-wan-uchi
28. gi-wan-uchi
29. hai-wan-uchi
30. shu-wan-uchi
31. mae-empi-uchi
32. yoko-empi-uchi
33. ushiro-empi-uchi
34. mawashi-empi-uchi
35. ago-empi-uchi
36. otoshi-empi-uchi
37. koken-uchi
38. keito-uchi
39. seiryuto-uchi
40. heiken
41. kumade-uchi
42. hirabsami-ate
43. washide
9. KERI-WAZA - TECHNIKI KOPNIĘĆ
1. Mae-geri
2. Mae-tobi-geri
3. Nidan-geri
4. Yoko-geri
5. Yoko-tobi-geri
6. Tobikomi-yoko-geri
7. Ushiro-geri
8. Ushiro-tobi-geri
9. Kakato-geri
10. Kakato-tobi-geri
11. Mae-hiza-geri
12. Mae-hiza-tobi-geri
13. Mawashi-hiza-geri
14. Mawashi-hiza-tobi-geri
15. Mawashi-geri
16. Mawashi-tobi-geri
17. Ura-mawashi-geri
18. Ura-mawashi-tobi-geri
19. Ushiro-mawashi-geri
20. Ushiro-mawashi-tobi-geri
21. Gyaku-mawashi-geri
22. Gedan-mawashi-geri (Low-kick)
23. Mikazuki-geri
24. Mikazuki-tobi-geri
25. Ura-mikazuki-geri
26. Ura-mikazuki-tobi-geri
27. Ushiro-mikazuki-geri
28. Ushiro-mikazuki-tobi-geri
10. UKE-WAZA - TECHNIKI BLOKOWANIA
1. Jodan-Juji-Uke
2. Gedan-Juji-Uke
3. Gedan-Barai
4. Jodan-Uke
5. Chudan-Soto-Uke
6. Chudan-Uchi-Uke
11. OSAE-WAZA - TECHNIKI NACISKOWE
12. TECHNIKI OBRONNE JU-JUTSU
uwolnienia rąk
uwolnienia tułowia z obchwytu
uwolnienie głowy z uchwytu pod pachą
uwolnienie się z chwytu za włosy
uwolnienie się z chwytu za ubranie
obrona przed duszeniem
obrona przed uderzeniem pięścią
obrona przed kopnięciem
obrona przed atakiem kijem
obrona przed atakiem nożem
obrona przed zagrożeniem bronią palną
obrona w pozycji siedzącej
obrona w pozycji leżącej
obrona przed kilkoma napastnikami
13. TAIHO-WAZA - CHWYTY TRANSPORTOWE
14. CHWYTY REWIZYJNE
15. IAIDO - POSŁUGIWANIE SIĘ KATANĄ - SZABLĄ JAPOŃSKĄ
16. WEI-JITSU - POSŁUGIWANIE SIĘ LINKĄ (SZNUREM)
17. KOBUDO - POSŁUGIWANIE SIĘ RÓŻNYMI BRONIAMI
18. KATA - NAUKA UKŁADÓW FORM
BIBLIOGRAFIA
Alain Floquet, "de l'Aikido Moderne a l'Aikibudo du debutant au Yudansha 1 dan"
Michał Sliwka, "Biuletyn informacyjny Krakowskiej Szkoły Ju Jutsu"
"Combat Ju-Jutsu - The Lost Art" The Official basic textbook of the Miyama Ryu D'Arcy Rahming
dr Krzysztof Kondratowicz, "JIU JITSU samoobrona dla każdego"
dr Krzysztof Kondratowicz, "JIU JITSU sztuka walki obronnej"
George Kirby, "JU JITSU podstawowe techniki łagodnej sztuki"
Robin L.Rielly, "Japan's Complete Fighting System Shinkage ryu"
Ryszard Murat, "Historia Karate-do"
Jacek Wysocki, "Poznaj Aikido"
Oscar Ratti, Adele Westbrook, "Sekrets of Samurai - The Martial Arts of Feudal Japan"
Toshishiro Obata, "Samurai Aikijutsu"
Janusz Pawluk, "Saga o budo - wschodnie sztuki walki"
LINKI:
DOJO - Miejsce ćwiczeń sztuk walki - ceremonia i zasady Budo
SHO-BU AIKIDO - Starożytna tradycja realnej japońskiej walki wręcz oraz białą bronią
Artykuł będzie jeszcze uzupełniany i rozbudowywany! Zajrzyj znowu!
Opracowanie zbiorowe
2008.png "Biuletyn Macierz 1(5) 2008")