Czytelnia

Promujemy czytelnictwo! Dział "Czytelnia" zawiera artykuły, których tematyka nie mieści się w profilu innych działów portalu. Czytelnia zatem zawiera wszelkie rozmaitości i tematyczne różności. Należy pamiętać, że właściciel portalu nie koniecznie utożsamia się z poglądami autorów zamieszczanych artykułów. Zapraszamy autorów poważnych i wyczerpujących opracowań do publikowania swoich dzieł na portalu Macierz! Zaproś znajomych do czytania artykułów na Macierzy! 

Czytelnictwo - Podstawa kultury i nauki

Czytelnictwo definiowane jest jako proces społeczny, polegający na zaspokojeniu estetycznych, intelektualnych, naukowych, informacyjnych i rozrywkowych potrzeb ludzi, poprzez przyswajanie przekazywanego pisemnie dorobku ludzkich myśli, uczuć czy wiedzy. Czytanie książek i czasopism rozważane jest jako zjawisko społeczne uwarunkowane czynnikami społecznymi i psychofizycznymi zjawiska i procesami związanymi ze stosunkiem czytelników książki i prasy, korzystaniem z nich i oddziaływaniem lektury na odbiorców. Suma indywidualnych czytań to pełny obraz czytelnictwa.

Mianem kultury czytelniczej określamy:

Społeczne funkcjonowanie dwóch środków przekazu: książki i czasopisma oraz tekstów przez nie przenoszonych. Składnik osobowości ukształtowanym pod wpływem różnych czynników w toku obcowania czytelnika z przekazami piśmienniczymi. Kultura czytelnicza w Polsce jest marna, bibliotek jest mało i są słabo wyposażone. Państwo od 1990 roku nie dba o biblioteki, nie dba o rozwój czytelnictwa, gdyż tysiące bibliotek bezmyślnie zlikwidowano, a pozostałym obcięto budżet. Wszystko co było dorobkiem PRL w tej dziedzinie zaczęto likwidować lub ignorować. Można powiązać wzrost przestępczości wśród młodzieży oraz upadek moralny społeczeństwa ze spadkiem czytelnictwa w Polsce po 1990 roku...

 

Niemcy - Kraj książek?

W berlińskim metrze zaskakuje rząd pochylonych głów zatopionych w lekturze. Tak samo - w niemieckich autobusach. Czy Niemcy to kraj ludzi namiętnie czytających? Pojęcie "kraju książek" (Leseland) pochodzi, co ciekawe, z dawnej NRD. Wymyślił je minister kultury, a czytelnictwo było we wschodnich Niemczech narodową dumą. Dietrich Simon, wydawca, dyrektor fundacji S. Fischer Stiftung, która w Polsce wydaje serię współczesnej literatury niemieckojęzycznej "Kroki" twierdzi, że: Wbrew pesymistycznym ocenom rzeczywiście czyta się w Niemczech bardzo dużo. W ciągu roku wydaje się w tutaj 80-90 tysięcy tytułów. Niemcy są krajem z bodaj największym odsetkiem literatury tłumaczonej z języków obcych. 

Największy festiwal czytelnictwa, najważniejsze wydarzenie w europejskiej branży wydawniczej, księgarskiej i medialnej: Lipskie Targi Książki. Są miejscem informacji i inspiracji dla odwiedzających, a dla wystawców-  oferują możliwość zawarcia nowych kontaktów. W samym centrum zainteresowania targów znajdują się debiuty literackie oraz literatura Europy Środkowo-Wschodniej, a wśród najważniejszych wydarzeń wręczenie Nagrody Literackiej Lipskich Targów Książki. Do tradycji należy program spotkań autorskich "Lipsk czyta" - największy w Europie festiwal czytelniczy. Sporą atrakcją w Niemczech są także Międzynarodowe Frankfurckie Targi Książki, które odbywają się corocznie, już od 1949 roku. Ich punktem kulminacyjnym jest przyznanie Nagrody Pokojowej Niemieckich Księgarzy. To największe na świecie spotkanie i święto branży wydawniczej. W 2009 roku wzięło w nim udział około 7000 wystawców ze 100 krajów, a gościem honorowym były Chiny. 

 

Czytelnictwo 2006 - tak źle jeszcze nie było

Tylko około 50 procent Polaków przeczytało w 2006 roku książkę – wynika z badania naukowego  przeprowadzonego przez Bibliotekę Narodową. Raport o czytelnictwie przedstawiono pierwszego dnia odbywających się w Warszawie targów książki Edukacja XXI. Z badania wynika, że połowa Polaków w 2006 roku nie sięgnęła po żadną książkę. Jedna trzecia badanych (32 procent) przeczytała od jednej do sześciu książek, a nieco ponad 17 procent zadeklarowało, że przeczytało ponad siedem. 

"Poziom czytelnictwa w Polsce jest dość stabilny, od lat oscyluje wokół 50 procent, czyli od lat co drugi Polak czyta przynajmniej jedną książkę rocznie. Podobnie jest w całej Europie. W roku 2006 wyniki są nieznacznie gorsze, niż w latach poprzednich. Można to tłumaczyć np. brakiem w 2006 roku powaznego czytelniczego hitu, jakim w poprzednich latach był m.in. Kod Leonarda da Vinci" – powiedziała Katarzyna Wolff z Instytutu Książki i czytelnictwa BN. 

Najbardziej w Polsce lubiane są kryminały i powieści sensacyjne – sięgnęło po nie 20 procent czytających, tyle samo co po lektury szkolne i podręczniki. 15 procent czytających wybierało powieści obyczajowe i romanse. Niewiele mniejsze zainteresowanie wzbudziły wydawnictwa encyklopedyczne i poradniki (14 procent). Na podobnym poziomie utrzymywało się czytelnictwo fantastyki i książek religijnych (po 8 procent). Polska zatem wcale nie jest religijnym krajem, jeśli religijne książki czyta tylko około 4 procent z całego społeczeństwa! 

Kontakt z książką zadeklarowało 50 procent ankietowanych, ale tylko 33 procent mieszkańców Polski wydało na zakup książek pieniądze. Dwie trzecie Polaków nie przeznaczyło na zakup książki ani złotówki. Z badania wynika, że korzystający z internetu są grupą, która częściej kupuje książki, niż reszta społeczeństwa! Szkoda, że w Polsce nie rozbudowuje się sieci bibliotek publicznych i nie promuje czytelnictwa, szczególnie popularnonaukowego. 

"Już podczas badań z 2002 roku okazało się, że internauci, wbrew utartym opiniom, stanowią zbiorowość ponadprzeciętnie zainteresowaną tradycyjną książką. Potwierdziły to zeszłoroczne badania" – powiedziała Wolff. BN badała także jak Polacy korzystają z internetu. Posiadanie dostępu do sieci zadeklarowało 41 procent respondentów, z czego 5 procent przyznało, że w ogóle nie wykorzystuje tej możliwości. Badanie przeprowadzono pod koniec listopada 2006 roku na reprezentatywnej, ogólnopolskiej próbie mieszkańców kraju powyżej 15 lat. 

 

Czytelnictwo w Polsce roku 2008

Co roku Biblioteka Narodowa publikuje raport o czytelnictwie w Polsce. Można się z niego dowiedzieć nie tylko ile książek czyta rocznie statystyczny Polak, ale również jaka część społeczeństwa kupuje książki, jaka jest intensywność lektury i zakupów w ciągu roku, jakie książki są czytane i kupowane oraz jakie są źródła dostępu do nich. Ponadto w 2008 roku zbadano również korzystanie z bibliotek i społeczne oczekiwania wobec bibliotek publicznych. 

Badanie przeprowadzono na losowej, reprezentatywnej próbie mieszkańców Polski w wieku 15 lat i więcej. Tak więc zgodnie z arkanami sztuki. Techniką bezpośredniego wywiadu kwestionariuszowego w domach respondentów przebadano 1005 osób, maksymalny statystyczny błąd pomiaru wynosił +/–3,1% przy wiarygodności oszacowania równej 95%. Po uogólnieniu wyników na populację całego kraju 1% odpowiada 322 534 osobom w wieku 15 lat i więcej. Bibliotekę Narodową wspierał od strony techniczno-organizacyjnej TNS OBOP.

Czytanie książek w Polsce 2008

Co trzeci uczeń w wieku od 15 do 19 lat nie przeczytał w ciągu 2008 roku żadnej książki - wynika z badań przeprowadzonych przez Bibliotekę Narodową. - Winny jest fatalny system edukacji nastawiony na katechezę - komentują krakowscy poloniści. Biblioteka ogłosiła na początku 2009 roku raport na temat czytelnictwa Polaków za rok 2008. Jest najgorszy ze wszystkich dotychczasowych (badania prowadzone są co dwa lata od 1992 roku). Najbardziej spadł poziom czytelnictwa wśród uczniów. Choć wciąż są oni grupą, która czyta najwięcej, w ciągu ostatnich dwóch lat liczba tych, którzy sięgnęli choć po jedną książkę, zmniejszyła się o 16 procent (w 2006 roku wynosiła ona 81 procent, za 2008 rok - 65 procent). Czyżby kolejne roczniki młodzieży były coraz głupsze i intelektualnie bardziej upośledzone? Całkiem możliwe. 

Czytanie książek jest w badaniu określone jako kontakt w ciągu roku przynajmniej z jedną. Nie wiem jak faktycznie “kontakt z książką” przekładał się na jej przeczytanie lub chociaż próbę przeczytania, ale nawet jeśli każdy kontakt kończył się przeczytaniem tej pozycji to dane są zatrważające. Tylko 38% badanych zadeklarowało wspomniany kontakt! To oznacza, że mniej niż 4 z 10 Polaków miało styczność z jakąkolwiek pozycją książkową. Bardziej może zasmucić jedynie fakt, że wskaźnik ten był najniższy od początku prowadzenia tych badań – czyli od 1992 roku. Systematyczny spadek tej wielkości od wspomnianego 1992 roku też nie napawa optymizmem. Jeszcze w 2004 roku – czyli 4 lata wcześniej – ten sam wskaźnik był dokładnie 20% wyższy (58%). Czyżby Naród Polski głupiał, uwsteczniał się w stosunku do wysokiego czytelnictwa w czasach komuny i PRL? 

Czytelnictwo notuje lekki wzrost w największych miastach – tych powyżej 500 tysięcy mieszkańców. Niekoniecznie jest to pocieszeniem, ponieważ oznacza to, że spadek ogólnego wskaźnika pozwala myśleć, że w mniejszych miejscowościach musi on spadać zdecydowanie bardziej niż te 20% na przestrzeni 4 lat. Zgodnie z intuicją badania potwierdzają, że największe spadki notowane są w grupie osób młodych (15-19 lat), pośród osób słabo wykształconych (osoby z wykształceniem średnim i pomaturalnym – spadek o 16%) oraz wśród osób pochodzących z małych miast (do 20 tyś. mieszkańców). 

"Zarejestrowany w 2008 roku spadek czytelnictwa jest bardzo wysoki i sytuuje Polskę na poziomie krajów od lat mających najniższe wskaźniki, jak Grecja czy Portugalia - powiedziała dr Katarzyna Wolff z Pracowni Badań Czytelnictwa Instytutu Książki i Czytelnictwa BN na konferencji prasowej. Patrząc na mapę wskaźnika IQ, widać, że kraje o najmniejszym czytelnictwie mają też najmniejszy narodowy iloraz inteligencji. Mamy zatem od 1990 roku nawrót ciemnoty, głupoty i kołtuństwa. Chyba nic dziwnego, skoro pseudonauka taka jak teologia powróciła na uniwersytety niczym średniowiecze, a za naukowców uważa się osoby hobbystycznie zajmujące się promocją "innych orientacji seksualnych" pokroju Jamesa Randi! 

Kupowanie książek 2008

Tu przynajmniej definicja jest jedna – kupowanie ksiażek oznacza zakup przynajmniej jednej pozycji. Zakup co najmniej jednej książki zadeklarowało 23% badanych i tu również został pobity niechlubny rekord lat poprzednich. Spadek od 2002 roku do roku 2008 wskaźnik spadł z 37% do 23%. W ciągu 6 lat zatem 14% Polaków zupełnie przestało kupować książki! Tu spadek dotknął wszystkich! Trochę sytuację ratują najmłodsi kupując podręczniki szkolne. 

Właśnie – podręczniki to ciekawy wątek. Zestawienie tych danych z wiedzą, że w grupie badanych jest znacząca grupa osób w wieku szkolnym, które są zmuszane do kontaktu z książkami oraz do ich zakupu to… ile tak na prawdę czytają dorośli Polacy i Polski z własnej woli? Daje to wiele do myślenia na temat ogłupienia Narodu Polskiego!

Nie chcemy analizować całego raportu, ponieważ każdy może go sobie ściągnąć i przeczytać ze strony Biblioteki Narodowej. Ten raport za rok 2009 zapewne nie będzie dużo lepszy – pozwala stwierdzić, że takie inicjatywy jak 52 książki mają sens a propagowanie czytelnictwa ma w Polsce niesamowitą przyszłość przed sobą – niestety. 

 

Przemiany Kapitalistyczne w Polsce

Wprowadzenie dzikiego i prymitywnego kapitalizmu niszczy zasoby intelektualne Polski, niszczy czytelnictwo, rujnuje biblioteki, szczególnie wiejskie. Pojawia się trend do upośledzenia intelektualnego Narodu Polskiego, rozpoczęte przez politykę wałęsizmu, a kontynuowaną przez wszelki buzkizm, kwaśniewskizm, kaczyzm czy tuskizm... W szkołach zamiast poziomu wiedzy wzrasta przestępczość i narkomania. Oto skutki nawrotu do dzikiego kapitalizmu w polityce państwa zwanego Polską... 

 

Jak wychować miłośnika książki?

Najlepsze, co możemy dać dzieciom, to dobre wychowanie, które oznacza rozbudzanie duszy. Jak stwierdziła Maria Dąbrowska, "książka i możność czytania, to największy z cudów ludzkiej cywilizacji". Właśnie dlatego, że inspiruje człowieka, pokazuje świat, stawia pytania i umożliwia szukanie na nie odpowiedzi. Lektura książki nie musi, a może nawet nie powinna być jedynie żmudnym gromadzeniem wiadomości, ale raczej fermentem – zaczątkiem własnej myśli. Tych z nas, którzy kochają książki, nie trzeba o tym przekonywać, inni z kolei nie czytają przypuszczalnie tych słów. Pozostają jednak dzieci, które jeszcze nie mają wyrobionych zamiłowań i których przyszłość zależy w dużym stopniu od naszego postępowania. Trzeba także zreformować idiotyczną ustawę o prawach autorskich, która utrudnia lub często uniemożliwia dostęp do książek, których akurat nie ma w księgarniach czy bibliotekach. Ustawa o prawach autorskich i ich ochronie pomaga niszczyć czytelnictwo poprzez sam fakt penalizowania powielania książek i innych utworów. 

Czy zatem Polska - III RP stanie się jedynie marnym krajem półgłówków i dzikusów? Czy też państwo zainwestuje w biblioteki zamiast w kościoły, KUL-e i wydziały średniowiecznej teologii na uniwersytetach, które straciły już resztki ze swojej dawnej naukowej pozycji? 

 

Bibliografia 

Dunin J., Pismo zmienia świat, Warszawa : Łódź 1998.

Skwarnicki M., Czytelnictwo i metody jego badania [W:] Problemy czytelnictwa w wielkich miastach, Warszawa 1960.

Wajda A., Metodyka i organizacja czytelnictwa, Wyd. III, Bydgoszcz 1983.

Wojciechowski J., Czytelnictwo, Kraków 1999.

Raporty Biblioteki Narodowej o czytelnictwie. 

© 2006 by Stowarzyszenie MACIERZ. Wszystkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie
jakichkolwiek materiałów zawartych na stronie bez zgody jej autorów jest ZABRONIONE.
Kontakt: xx. Web Design by Slaw, site by CodaTeam LLC